Papieren krijgsmacht
De macht van de documenten in leger en vloot, 1588-1940
- Auteur: Eric Ketelaar (Nederland)
- Soort boek: militaire geschiedenis, marinegeschiedenis
- Uitgever: Amsterdam University Press
- Verschijnt: 17 februari 2026
- Omvang: 320 pagina’s
- Uitgave: paperback
- Prijs: € 29,99
- Waardering redactie: ∗∗∗∗∗ (uitstekend).
- Boek bestellen >
Eric Ketelaar Papieren krijgsmacht recensies en reviews
Als er in de media een boekbespreking, review of recensie verschijnt van Papieren krijgsmacht, De macht van de documenten in leger en vloot, 1588-1940, geschreven door Eric Ketelaar, dan besteden we er op deze pagina aandacht aan.
Recensie van de redactie
Als je een boek schrijft over de geschiedenis het Nederlandse leger en de marine, ga je er al snel vanuit dat dit over oorlogsvoering gaat of wellicht over de vliegtuigen, schepen en ander materieel dat gebruikt wordt. Toch heeft Eric Ketelaar een boek over de Nederlandse krijgsmacht geschreven waarin deze onderwerpen wel aan bod komen zo nu en dan maar zeker niet centraal staan.
Als emeritus hoogleraar archiefwetenschap weet hij waarschijnlijk als geen ander hoe belangrijk documenten waren en zijn in het leger. Bureaucratie is zeer belangrijk in de krijgsmacht, sterker nog het bepaalt hoe goed of slecht de organisatie functioneert en op welke wijze beslissingen genomen worden. En hoewel het woord bureaucratie over het algemeen als negatief wordt beoordeeld, zeker als de toevoeging teveel erbij te lezen valt, ligt dat in het leger en de marine anders.
Doordat Eric Ketelaar die in de materie duikt en decennia lang kennis heeft opgedaan, is hij in staat om het belang van officiële documenten en papieren spelen in het leger. Hoe ze bijdragen aan de effectiviteit van de oorlogsvoering, hoe ze machtsmisbruik konden voorkomen maar ook mogelijk maakten en hoe bepalend ze zijn voor een goed functionerend leger.
Opvallend is hoe knap Ketelaar de materie die droog en saai lijkt te zijn tot leven brengt en bovendien een ander perspectief biedt op de beschrijving van de militaire geschiedenis. Een knap stuk werk dat uitnodigt tot verder onderzoek en verdieping en in deze hectische tijden verrassen actueel blijkt te zijn. Gewaardeerd met ∗∗∗∗∗ (uitstekend).
Flaptekst boek over de macht documenten in leger en vloot van Nederland
De militairen op de voorkant van dit boek zijn niet alleen met geweer en sabel afgebeeld, maar ook met een plattegrond van de vesting die belegerd of ontzet moest worden. Mondelinge aanwijzingen voor de bouw van vestingen, oorlogsschepen en wapentuig maakten rond 1600 plaats voor schriftelijke instructies. Het was prins Maurits die bij zijn legerhervormingen controle, boekhouding en verantwoording invoerde. Een goed leger moest goed gevoed en op tijd betaald worden. Dat kon alleen als uitgaven en inkomsten in documenten vastlagen.
Nog altijd bevorderen geschreven instructies de standaardisatie van werkprocessen, Documenten dienen als bewijsmateriaal, ten behoeve van verantwoording en controle, en zorgen voor duurzame en herbruikbare informatie.
Wat prins Maurits begon is door de eeuwen heen voortgezet. Leger en vloot professionaliseerden en bouwden omvangrijke archieven op. Om die te kunnen gebruiken voor historisch onderzoek is inzicht nodig in de productie en de betekenis ervan. In Papieren krijgsmacht legt archivaris Eric Ketelaar uit wat de documenten ons vandaag de dag nog kunnen vertellen.
Eric Ketelaar is geboren op 31 januari 1944 in Amsterdam. Hij is emeritus hoogleraar archiefwetenschap en voormalig algemeen rijksarchivaris. In 1978 promoveerde hij aan de Rijksuniversiteit Leiden cum laude op Oude zakelijke rechten vroeger, nu en in de toekomst.