Tag archieven: boekrecensie

L.H. Wiener – In verlatenheid

L.H. Wiener In verlatenheid recensie en informatie autobiografische roman van de Nederlandse schrijver. Op 5 november 2025 verschijnt bij Uitgeverij Pluim het boek van L.H. Wiener. Hier lees je informatie over de inhoud van het boek, de auteur en over de uitgave.

L.H. Wiener In verlatenheid recensie van Tim Donker

L.H. Wiener, een man met zo’n uitgebreide bibliografie, en zo’n bekende naam, maar wat las ik van hem?, ik weet dat Nestor in mijn kast staat, mijn kast nog te lezen, ben in dat Nestor een paar keer in begonnen maar ik kom er gek genoeg nooit doorheen, ging het niet over een vogel ofzo?, ik weet het niet meer en kan het boek ook niet meer vinden, het stond, het staat, het hoort te staan in mijn kast nog te lezen, ooit twee IKEA-boekenkasten vol, in de kamer hier recht boven, bedoeld, ooit, als werkkamer maar niemand werkt er ooit en bij en bij wordt het meer een opslagkamer, de twee IKEA-boekenkasten (Billy heten die geloof ik) zijn overstroomd, en er staan nu vele rijen boeken voor, boeken nog te lezen, ik wil altijd veel meer boeken lezen dan ik daadwerkelijk lees maar ik kan niet meer lezen, ik heb maar één  hoofd helaas, en voor die rijen en rijen boeken voor de boekenkasten zijn weer andere spullen gezet en daarvoor zijn inmiddels ook weer nieuwe rijen boeken gerezen, ergens in die kamer moet Nestor staan, ging het niet over een uil ofzo?, ik weet het niet meer, ik kwam er nooit doorheen, ik kocht het boek pas naderhand, toen ik al besloten had dat L.H. Wiener een goed schrijver was, maar wat had ik van hem gelezen dat me dat deed besluiten, was het een boek, of stond hij ooit in Raster misschien?, hij staat in mijn hoofd als een goed schrijver, maar een beetje latent, want ik kan het oordeel nu nergens meer aan verbinden, hij staat ook in mijn hoofd als een licht experimenteel schrijver, niet hardekern-experimenteel, maar wel iemand die zich van traditie en van stijlen en genres en de grenzen daartussen niet zoveel aantrekt, en In verlatenheid leek die indruk aanvankelijk te versterken.

Want ik kon me in eerste nog wel afvragen wat het nu precies was wat ik daar in mijn handen hield, een bewustzijnsstroom, een bundeling columns misschien, of zeg thematies verwante zkv’s, maar gaandeweg krijgt In verlatenheid toch steeds meer het karakter van een roman, of een novelle, ik weet niet exactelijk waar de grens ligt, 207 pagina’s praten we hier, maar een tamelik groot lettertiep, en een schrijfstijl die maakt dat je dit in een achternamiddag uitleest, wat geen kritiek wil zijn, integendeel misschien, ofnee dat ook weer niet, er zijn geen integendelen als het om literatuur gaat, nu eens is dit de beste manier om binnen te geraken, dan weer dat, een boek alleszins, laat ik het daarop houden, over een al wat oudere man, en omdat de tekst zelf al genoeg argumenten aandraagt om het als autobiografies te zien zal ik zo vermetel zijn in die oudere man Wiener zelve te vermoeden, die alleen is, een vrouw is weggegaan, de ook als Kenau gekende Laatste Vriendin, ze ging, en nu, in de woorden van Malcom Middleton: “now you’ve gone / and left me / and there’s nothing here / but a tenner in my pocket / and a fridge full of beer”, al zal het in Wieners geval eerder wijn zijn, een relatiebreukboek dus, is dat een term?, zonee dat munt ik hem graag bij dezen, relatiebreukliedjes zijn er vele toch?, vroeger noemde ik ze wel break up songs, dan ik kon ik dingen zeggen als “Ich mag dich einfach nicht mehr so van Tocotronic is misschien wel de mooiste break up song allertijden”, maar nu weet ik niet meer of dat wel helemaal waar is en zeker niet of het wel zo gezegd moet worden, in ieder geval toch, een boek over een man alleen, met zijn dagdagelijksheden, zijn bekommernissen, en zijn gedachten.

Natuurlijk is het dat laatste dat dit boek zo interessant maakt.

Wiener, of noem hem Lo, want zo wordt hij ergens in dit boek aangeschreven, peinst wat af, en dat is soms heel grappig, soms schrijnend, soms keelschroevend, soms ontroerend, soms platvloers, soms afgezaagd, soms mooi, soms pretentieus, als dat gaat in een leven, een mannenleven, het leven van een man alleen, een wat oudere man alleen, die zich doorheen zijn dagen slaat, nu Laatste Vriendin ervandoor is en je wel zoon beetje peinzen kunt dat de laatste benen van je leven hun beste tijd hebben gehad, zodat er in ieder geval veel meer herinneringen resten dan er nog vooruitzichten zijn, aan de auteur als kind of als jonge man, aan zijn tijd als leraar op een middelbare school, toen hij ijverde voor wat in modern jargon wel “de onderpresterende hoogbegaafde” heet, want tegenwoordig is iedereen hoogbegaafd, iets daaraan raakte me, vanwege, denk ik, mijn toch niet onintelligente zoon die er nu in 2 VWO met de per naar gooit, een nogal smotsige pet zelfs zou ik zeggen, precies om de reden die Wiener ergens in dit boek haarscherp omschrijft, inderdaad ziet hij heel het instituut school als saai en geestdodend, terwijl zijn geest, meen ik als vader, niet gedood mag worden, maar vliegen moet, ik wens hem een leraar toe als Wiener zegt te zijn geweest, en de dingen zijn geweest, in dit boek is vooral heel veel geweest, want als de weg vooruit nog maar weinig te zien laat, rest niks anders dan de achteruitkijk, maar dat zei ik al.

De dagdagelijksheid geeft tochtjes te zien door Haarlem, naar de bibliotheek, want daar, op zolder, doet Wiener klaarblijkelijk zijn schrijfwerk, ik heb iemand gekend die altijd naar een kaffee in Den Haag ging om te schrijven, een dichter was dat, niet meteen ’s lands bekendste dichter maar toch iemand met een redelijk aantal bundels op zijn naam, ik heb dat altijd een beetje aanstellerig gevonden, zo koket gaan zitten schijven in een publieke gelegenheid, terwijl schrijven bij uitstek iets is dat overal kan en waarvoor je zeker niet de deur uit hoeft, het kan in het bed waarin je wakker werd als het moet, zelf heb ik al eens tijdens het koken aan het aanrecht staan schrijven, maar misschien is het als je meer bent dat een hobbyschrijver of een piepklein besprekerken wel nodig om echt het huis uit te gaan om het werk te verzetten dat verzet moet worden en dat binnenshuis misschien bedolven zou worden onder was en vaat en zitten en treuren en wijn, of naar de winkel, ik vond die scene met die zwerver en die fiets wat anekdotisch van aard, de scene met de pubermeisjes ging wat mij betreft over een grens of drie of vier maar dat maakt het misschien des te openhartig, naar de jachthaven, want Wiener (ja ik hou vol dat hij het gewoon zelf is) heeft een zeilschip dat af en toe onderhoud nodig heeft, en varen misschien, dat poes Sarah hierbij verdronk is iets wat ik nog altijd niet verkroppen kan, maar ik ben een groot, een zeer groot, een heel erg groot kattenliefhebber, of, soms, naar een vrouw, misschien maar de buurvrouw, dan moet je niet te ver lopen, of anders allicht een niet ver uit de buurt wonende ex die hem, de ik, Lo, of, ja, Wiener, altijd als haar grote liefde is blijven zien, dat is mooi toch?, misschien een beetje triest als er veertig contactloze jaren zijn geweest, maar het is mooi om iemands grote liefde te zijn geweest, toen ik een jaar of negentien was kwam ik in de trein Lonneke tegen, die mijn vriendinnetje was op de lagere school, toen we beiden een jaar of acht, negen, tien waren, veel langer kan dat niet geduurd hebben, maar toen, in de trein, zei ze tegen me Je was mijn eerste grote liefde, en van het station tot aan het huis op de Boschdijk waar ik in die dagen woonde liep ik op wolken.

Een boek over liefde, zeg gerust.
Een relatiebreukboek over liefde.
Over alle liefde.
Liefde voor een kat, liefde voor vogels, liefde voor zeilen, liefde voor vrouwen, liefde voor literatuur.

Dat laatste, ja, daarin brengt Wiener helaas weinig verrassing, de schrijvers waarmee hij afkomt zijn tot op het bot gekend, Shakespeare, Hermans, Nabokov, Flaubert, Fitzgerald, Chaucer, altijd weer dezelfden, altijd weer die eeuwig zelfden, schoon je referenties een keer op man, woorden van deze aard (maar dan anders), sprak de Huub goedkeurend tot mij toen ik tijdens een redactievergadering als jonge stagiair het voornemen uitsprak een artikel over literatuur te schrijven gebaseerd op een uitspraak van Zappa, goedkeurend omdat ik met Zappa voor iets anders koos dan die altijd weer eeuwig zelfden, maar het uiteindelijke artikel vond hij niks, en hier geldt het omgekeerde: voor een aanzet tot verdere lezing moet je niet bij Wiener zijn, slechts voor deze, enkele, deze, huidige, lezing, van dit hier boek, deze In verlatenheid.

Want verlaten zijn we allemaal.
Demonen hebben we allemaal.
En doorgaan doen wel allemaal.

De ene voet voor de andere.

In verlatenheid is een meer dan aardig werkje. Je kunt je erdoor laten troosten. En dan lachen, of dan een traan. Je kunt het ook gewoon lezen natuurlijk. En een hele fijne middag hebben.

L.H. Wiener In verlatenheid

In verlatenheid

  • Auteur: L.H. Wiener (Nederland)
  • Soort boek: autobiografische roman
  • Uitgever: Uitgeverij Pluim
  • Verschijnt: 5 november 2025
  • Omvang: 208 pagina’s
  • Uitgave: paperback
  • Prijs: € 23,99
  • Boek bestellen bij: Boekenwereld / Bol / Libris

Flaptekst van de L.H. Wiener roman

Nadat zijn Laatste Vriendin hem verlaten heeft gaat Lodewijk Wiener, gepensioneerd docent, gebrekkige minnaar en geboren schrijver, de wanhoop te lijf en op zoek naar een manier om de eenzaamheid te over- winnen. Hij blikt terug op zijn leven en legt vast wie hij was of had willen zijn, nu de onvermijdelijke Dood, nog wat talmend, maar onvermurwbaar, op weg is naar zijn huis. Niet anoniem passeren is tenslotte het credo van iedere schrijver.

L.H. Wiener is geboren op 16 februari 1945 in Amsterdam, Hij debuteerde in 1966 met een kort verhaal in Tirade. Zijn jarenlange schrijverschap resulteerde in een breed gevarieerd oeuvre. Voor zijn roman Nestor ontving hij in 2002 de F. Bordewijk-prijs. Zijn roman De verering van Quirina T. werd genomineerd voor de shortlist van de Libris Literatuur Prijs. Zijn laatste roman, Zeeangst (∗∗∗∗), werd eveneens alom bejubeld.

Bijpassende boeken

Jonas Jonasson – Hoe de Zweden het dromen uitvonden

Jonas Jonasson Hoe de Zweden het dromen uitvonden recensie en informatie over de inhoud van de nieuwe roman van de Zweedse schrijver. Op 4 november 2025 verschijnt bij A.W. Bruna Uitgevers de Nederlandse vertaling van Det rådiga kommunalrådet, de novelle van de uit Zweden afkomstige schrijver Jonas Jonasson. Hier lees je informatie over de inhoud van het boek, de auteur en over de uitgave.

Jonas Jonasson Hoe de Zweden het dromen uitvonden recensies

  • Het is een onderhoudend, heel kort boek… met zo’n 130 pagina’s is het veel korter dan andere Jonasson-romans, maar het zit nog steeds boordevol charmante ondeugendheid.” (NDR-Kultur)

Recensie van de redactie

Voor wie al eerder een boek van de Zweedse bestesellerschrijver Jonas Jonasson gelezen heeft zal deze korte roman een feest der herkenning zijn. Het verhaal van het boek bevat ook nu weer de zo kenmerkende elementen zoals de onderkoelde droge humor, gebruikt in licht absurdistische scenes waarin uiteraard nog wel een serieuze ondertoon te vinden is.

Vanzelfsprekend leest het boek gemakkelijk weg wat voor al de romans van Jonas Jonasson geldt. Maar gezien de beperkte omvang van dit boek, heb je het uitgelezen in een mum van tijd. Wellicht had de schrijver een langer verhaal van kunnen maken, maar in dit geval is het prima dat hij dat niet heeft gedaan.

Voor wie nog nooit wat van de Zweedse schrijver heeft gelezen is het een mooi begin. En heb je al eerder wat van hem gelezen, dan weet je wat je ongeveer te wachten staat en gelukkig is dat geen straf. Het boek is door onze redactie gewaardeerd met ∗∗∗∗∗ (zeer goed).

Jonas Jonasson Hoe de Zweden het dromen uitvonden

Hoe de Zweden het dromen uitvonden

  • Auteur: Jonas Jonasson (Zweden)
  • Soort boek: Zweedse roman
  • Origineel: Det rådiga kommunalrådet (2024)
  • Uitgever: A.W. Bruna Uitgevers
  • Verschijnt: 4 november 2025
  • Omvang: 128 pagina’s
  • Uitgave: gebonden boek / ebook / luisterboek
  • Prijs: € 20, / € 12,99 / € 13,99
  • Waardering redactie: ∗∗∗∗∗ (zeer goed).
  • Boek bestellen bij: Bol / Libris

Flaptekst van het nieuwe boek van Jonas Jonasson

Een charmante, grappige novelle van Zweedse meesterverteller Jonas Jonasson.

Overal ter wereld slapen mensen gelukkig in de verrukkelijke bedden van het merk Traumbett, gemaakt in Hamburg, Duitsland. Overal? Nee, alleen in Zweden heeft het bedrijf zich nog niet kunnen vestigen. Dit wil de nieuwe eigenaar Konrad Kaltenbacher Jr. snel veranderen. En als het aan Julia, de burgemeester van het Zweedse provincieplaatsje Halstaholm, ligt, zou Traumbett met zijn 800 nieuwe banen allang al bij hen in het dorp gevestigd moeten zijn.

Om de Duitsers van de voordelen van haar stad te overtuigen, start Julia vastberaden een charmeoffensief dat zijn weerga niet kent: van de plots hernoemde Angela-Merkel-rotonde, natuurlijk met zwart-rood-gouden beplanting, tot een gloednieuw gebouwde Duitse school onder leiding van drie bejaarde juffen én een heuse ‘Bierstube Badehaus’ – het zwembad stond immers toch al jaren leeg!

De burgemeester betrekt alle inwoners bij haar offensief – ze is het namelijk gewend om haar zin te krijgen. Deze vastberadenheid imponeert én charmeert ook Konrad Junior.

Jonas Jonasson is geboren op 1 juli 1961 in Växjö, Zweden. Hij woont op het eiland Gotland, in de Oostzee. Jarenlang is hij journalist en mediaconsultant geweest. Zijn debuutroman De 100-jarige man die uit het raam klom en verdween was een ongekend fenomeen. Wereldwijd is deze in meer dan 45 talen uitgegeven. Ook zijn latere boeken werden stuk voor stuk bestsellers Al Jonassons boeken worden gekenmerkt door doldwaze plots vol verrassende wendingen, flamboyante personages, humor en een verraderlijke lichtvoetigheid – met een serieuze ondertoon over wat er in de wereld mis is.

Bijpassende boeken en informatie

Het grote literatuurboek

Het grote literatuurboek recensie en informatie boek over de geschiedenis van de wereldliteratuur. Op 3 november 2025 verschijnt bij Uitgeverij Noordboek de Nederlandse vertaling van The Literature Book, het boek over de geschiedenis van de wereldliteratuur. Hier lees je informatie over de inhoud van het boek, de auteurs en over de uitgave.

Het grote literatuurboek recensie

Natuurlijk is er bovenmatig veel te schrijven en vertellen over de wereldliteratuur. En wat de inhoud van het boek zal zijn, altijd kun je er kritiek op uitoefenen, klagen dat sommige boeken en auteurs vergeten zijn of precies het tegenovergestelde dat er veel te veel aandacht voor is. Toch is het grote literatuurboek een geslaagde poging.

Op levendige wijze wordt in korte en goedgeschreven artikelen verteld over de geschiedenis van de literatuur, boeken en verhalen door de eeuwen heen. En de artikelen zijn op een aangename wijze verrijkt met goede afbeeldingen en foto’s, soms met verhelderende schema’s die dwarsverbanden en invloeden duidelijk zichtbaar maken.

Voor deze vertaling is het boek uitgebreid met hoogtepunten uit de Nederlandse en Vlaamse literatuur waarvoor in de oorspronkelijk uitgave geen aandacht is. Dat het boek hierdoor wel een wat vertekend beeld geeft over de importantie van de literatuur uit de Lage Landen is niet erg.

Al met al is het boek een geslaagde poging om de wereldliteratuur enigszins inzichtelijk te maken. Bovendien nodigt het uit om romans, poëzie en andere literatuur te herlezen om voor het eerst te ontdekken. Kortom een goed boek voor iedereen die iets meer over de wereldliteratuur te weten wil komen en geïnspireerd wil raken. Gewaardeerd met ∗∗∗∗ (uitstekend).

Het grote literatuurboek

Het grote literatuurboek

  • Auteurs: Diverse auteurs
  • Nederlandse bewerking: Jan Bos
  • Nederlandse vertaling: Joost Zwart
  • Uitgever: Noordboek
  • Verschijnt: 3 november 2025
  • Omvang: 352 pagina’s
  • Uitgave: gebonden boek
  • Prijs: € 39,90
  • Waardering redactie: ∗∗∗∗ (uitstekend)
  • Boek bestellen bij: Boekenwereld / Bol / Libris

Flaptekst van het boek over de wereldliteratuur

Het grote literatuurboek is de perfecte introductie tot de ideeën achter de literaire meesterwerken van ’s werelds grootste auteurs. Het beschrijft de belangrijkste romans, verhalen, toneelstukken en gedichten uit alle continenten en culturen – inclusief Nederland en Vlaanderen – aan de hand van de veranderende ideeën over literatuur en literaire stromingen.

Dit rijk geïllustreerde boek bevat meer dan honderd baanbrekende ideeën over grote literaire werken. Ze worden toegelicht aan de hand van auteursbiografieën, kernconcepten, tijdlijnen, portretten, mindmaps en andere afbeeldingen.

Samengesteld door een internationaal team van literatuurexperts, waaronder Richard Gilbert, Diana Loxley, Kirsty Seymour-Ure, Marek Walisiewicz en Christopher Westhorp.

Bijpassende boeken

Nora Fischer – Hoogspanning

Nora Fischer Hoogspanning recensie en informatie boek van de Nederlandse operazangeres over hoe ze haar stem verloor. Op 3 november 2025 verschijnt bij Uitgeverij Pluim het boek van operazangeres Nora Fischer over hoe ze haar stem verloor. Hier lees je informatie over de inhoud van het boek, de auteur en over de uitgave.

Nora Fischer Hoogspanning recensie van Monique van der Hoeven

Als klassiek geschoold zangeres ken ik de prachtige, spetterende optredens van Nora Fischer. Toen ik jaren geleden een concert van haar bezocht was ik onder de indruk van de weg die zij als zangeres gevolgd had – conservatorium niet afgemaakt en afgereisd naar Kopenhagen om daar aan het Complete Vocal Institute te studeren. Haar programma was zó belichaamd, doorleefd en ze gebruikte allerlei niet-klassieke tools. Ik vond het geweldig.

In haar boek Hoogspanning beschrijft Nora Fischer echter rauw de andere kant van dit plaatje. Ze groeide op in een muzikaal gezin en werd verliefd op het instrument zangstem. Ze had er ook buitengewoon talent voor en ging klassieke zang studeren. Ze was echter niet op zoek naar een “standaard klassiek geluid” zoals dat werd onderwezen, want ze was best tevreden met haar stem en wilde graag andere dingen leren. Haar carrière nam een grote vlucht en ze trad op met grote orkesten en dirigenten en op de mooiste podia die je je maar voor kunt stellen. Het lijkt een droomleven voor veel mensen.

Maar in Nora’s leven liep het anders. Heel eerlijk vertelt ze daarover in haar boek. Ze vertelt over de angst en de spanning om “het niet te halen” en ze vertelt het heel persoonlijke verhaal van de band met haar zus. Ze vertelt hoe ze lange tijd niet anders kon dan doorzingen – tot haar stem het letterlijk begaf. Tot ze terecht kwam in “hoe harder ik oefende, hoe slechter het ging”. En toen was het tijd voor iets anders. En dat vond ze – want uiteindelijk vond ze de weg naar de verbinding met haar eigen bron van creativiteit en inspiratie weer terug. En kon ze haar verhaal vertellen – opnieuw op het podium.

Ik heb Nora’s boek in één ruk uitgelezen. Ze heeft een vlotte schrijfstijl en wat ze schrijft is zo persoonlijk, dat het voelt of je met haar aan tafel zit. Een verhaal over de Imposter, die soms zó groot kan worden, dat hij alles overheerst. Maar ook een verhaal van hoop – dat je de weg terug kan vinden, ook al kost dat wel wat. Een prachtig, schrijnend en tegelijkertijd zó krachtig verhaal over het vinden van je authentieke stem. Ook een bijzondere inkijk in backstage kant van de concertwereld.

Een enorme aanrader! Gewaardeerd met ∗∗∗∗ (uitstekend).

Nora Fischer Hoogspanning

Hoogspanning

Hoe ik mijn stem verloor

  • Auteur: Nora Fischer (Nederland)
  • Soort boek: memoir, boek over zingen
  • Uitgever: Uitgeverij Pluim
  • Verschijnt: 3 november 2025
  • Omvang: 224 pagina’s
  • Uitgave: paperback / ebook
  • Prijs: € 22,50 / € 14,99
  • Waardering redactie: ∗∗∗∗ (uitstekend)
  • Boek bestellen bij: Boekenwereld / Bol / Libris

Flaptekst van het boek van zangeres Nora Fischer over haar stemproblemen

Een verhaal over verstikkend perfectionisme en het verlies van plezier.

Als zangeres met een succesvolle internationale carrière reist Nora Fischer de hele wereld over. Ze geniet ervan te zingen. Tot haar drang tot perfectie haar totaal verlamt en zelfs bètablokkers haar niet meer helpen haar angst onder controle te houden. Ze kan geen noot meer uitbrengen. Terwijl Nora’s stem verstilt zakt ook haar geliefde oudere zus steeds dieper in het duister.

Hoe kan het dat twee zulke getalenteerde, levenslustige vrouwen allebei niet meer verder kunnen? Met die vraag begint Nora Fischer aan een speurtocht door haar leven.

In 2024 vertelde Fischer dit verhaal in haar veelgeprezen voorstelling De Sprong, die ze meer dan twintig keer door Nederland speelde. Over de artistieke en persoonlijke reis achter dit verhaal werd een documentaire gemaakt die in november 2025 zal worden uitgezonden bij het Uur van de Wolf, vlak na de publicatie van het boek.

Nora Fischer is geboren in 1987 in Londen. Ze is een gevierd zangeres. Zij is veelzijdig en nieuwsgierig, wat haar bracht van het Concertgebouw tot Lowlands, van samenwerkingen met Pierre Audi tot Louis Andriessen. In 2020 moest zij het zingen opgeven toen haar stem het begaf. Hierover maakte ze de veelgeprezen voorstelling De sprong.

Bijpassende boeken

Lianne Damen – En garde

Lianne Damen En garde recensie en informatie historische roman over de Franse transvrouw, spion en diplomaat Chevalier d’Éon. Op 30 oktober 2025 verschijnt bij Uitgeverij Ambo | Anthos de tweede roman van de Nederlandse historicus en schrijfster Lianne Damen. Hier lees je informatie over de inhoud van het boek, de auteur en over de uitgave.

Lianne Damen En garde recensievan Monique van der Hoeven

En garde is een historische roman geschreven door historicus Lianne Damen. En garde is haar tweede roman.

De roman vertelt het levensverhaal van een bijzonder historisch persoon:  Charlos/Geneviève d’Eon. Of misschien is het wel meer zo, dat de wereld in de 18e eeuw zozeer in hokjes classificeerde, dat van hem/haar een bijzonder persoon werd gemaakt, om de verkeerde redenen. Ik vond het heel bijzonder om de epiloog van het boek te lezen hoe Lianne Damen Chevalier D’Eon, die leefde rond de tijd van de Franse revolutie, op het spoor is gekomen. Ze heeft in deze roman een indrukwekkend, boeiend en rakend levensverhaal rondom deze persoon gecreëerd.

Het boek is, met een proloog en een epiloog, onderverdeeld in twee delen. Het eerste deel vertelt over Charles d’Eon. De jonge Charles leert al jong dat hij “anders” is, hij is nogal “iel” en heeft niets met “mannelijkheid”, zoals zijn vader hem die probeert aan te leren. Studeren kan hij heel erg goed en in schermen blinkt hij uit.

De titel En garde verwijst naar zijn schermtalent, iets wat hem meermaals redt in zijn/haar leven. Maar hij ervaart ook zelf, dat hij in de wereld altijd “en garde” moet zijn. En dat blijkt maar al te zeer te kloppen in de loop van zijn leven.

Tijdens toneellessen heeft hij zijn allereerste ervaring met genderwisseling, als hij de rol van een vrouw speelt en in vrouwenkleding het toneel betreedt. Charles komt werken voor de koning van Frankrijk, eerst als spion, later in het leger.

Deel 2 van het boek gaat over Geneviève – als Charles ervan beschuldigd wordt “eigenlijk een vrouw te zijn”, kan hij niet anders dan voortaan als vrouw door het leven gaan. Hij doet dat onder de naam Geneviève. Het hokjesdenken en de beperkingen die worden opgelegd zijn schrijnend, ouderwets en tegelijkertijd bloed-actueel.

Lianne Damen heeft een prachtige schrijfstijl en het is duidelijk dat geschiedenis haar vak is – de achtergrond van deze roman is de Franse Revolutie, het leven aan het Franse Hof en het leven in Londen. Er komen prominente dames in het boek voor zoals Belle van Zuylen, maar ook koningin Marie Antoinette en Olympe de Gouges. Ook worden via de boekenliefde van Charles/Geneviève doorheen de gehele roman vroeg-feministische boeken aangeduid.

Met heel veel interesse en plezier heb ik de roman gelezen, die een prachtig verhaal vertelt, voor het grootste deel fictief, maar zo goed tegen de historische achtergrond geplaatst, dat het zomaar de waarheid had kunnen zijn. Een echte aanrader voor de lezers van historische romans en gender-geschiedenis. Gewaardeerd met ∗∗∗∗ (uitstekend).

Lianne Damen En garde

En garde

  • Auteur: Lianne Damen (Nederland)
  • Soort boek: historische roman over transvrouw Chevalier d’Éon
  • Uitgever: Ambo | Anthos
  • Verschijnt: 30 oktober 2025
  • Omvang: 392 pagina’s
  • Uitgave: paperback / ebook / luisterboek
  • Prijs: € 24,99 / € 13,99 / € 16,99
  • Waardering redactie: ∗∗∗∗ (uitstekend)
  • Boek bestellen bij: Boekenwereld / Bol / Libris

Flaptekst van de roman over transvrouw Chevalier d’Éon

Chevalier d’Éon is altijd een buitenbeentje geweest en is voortdurend op zijn hoede. Diens postuur en bedachtzame houding werken zowel fascinatie als agressie op. D’Éon weet zich op te werken tot vertrouweling van de Franse koning en wordt belast met belangrijke buitenlandse missies, als diplomat én als spion. Wanneer D’Éon ook buiten gemaskerde bals voor vrouw wordt aangezien, krijgt ze het in het publieke leven steeds lastiger. Zodra de buitenwereld haar beschouwt als de vrouw die ze zich altijd al voelde, kan D’Éon onmogelijk standhouden in een mannenwereld.

Het ongelooflijke verhaal van een vrouw die als man geboren werd in een tijd waarin transseksualiteit nog geen naam had, tegen de achtergrond van het roerige Europa van de verlichting.

Lianne Damen is historicus en werkte lange tijd als uitgever. Haar debuutroman De smeekbede werd lovend ontvangen en is bewerkt tot toneelstuk. Damen is behalve auteur ook redacteur, scenarioschrijver en ghostwriter. En garde is haar tweede roman.

Bijpassende boeken

John Grisham – De weduwe

John Grisham De weduwe recensie, review en informatie nieuwe thriller van de Amerikaanse schrijver. Op 21 oktober 2025 verschijnt bij A.W. Bruna Uitgevers de Nederlandse vertaling van The Widow, het nieuwe boek van John Grisham, de thrillerschrijver uit de Verenigde Staten. Hier lees je informatie over de inhoud van het boek, de auteur en over de uitgave.

John Grisham De weduwe recensie en review

John Grisham is een veelschrijver die al vele duizenden pagina’s volgeschreven heeft met spannende verhalen. Duidelijk heeft hij een voorkeur voor de juridische thriller, alhoewel dit niet voor al van zijn boeken geldt. Bovendien heeft hij een voorliefde voor personages die hun hand overspelen en die zich daardoor diep in de nesten werken. En dit laatst is ook weer het onderwerp van deze thriller.

Hoofdpersoon Simon Latch is een advocaat in een provinciestad. Maar in tegenstelling tot sommige van zijn collega’s in de stad verdient hij nauwelijks genoeg om zijn hoofd boven water te houden. Dan doet zich een kans voor als hij bij toeval een weduwe ontmoet. De nalatenschap van haar man lijkt van hoge waarde te zijn en vrijwel niemand weet ervan af. Latch stort zich vol op de zaak in de verwachting dat deze hem uit zijn eigen financiële problemen zal helpen.

Echter als blijkt dat de weduwe heeft gelogen en een spel speelt komt hij zelf in de problemen. Zo erg zelfs dat hij verdacht wordt van moord. Een levenslange gevangenisstraf hang hem boven het hoofd.

Ook nu weer slaagt John Grisham er weer in de lezer een spannend en boeiend verhaal voor te schotelen, vanzelfsprekend weer verlevendigd met de nodige ironische observaties. De ruim 500 pagina’s dikke juridische thriller zal de liefhebbers van Grisham zeker niet teleurstellen en ook wie nog nooit een boek van de schrijver heeft gelezen zal er plezier aan beleven. Het boek is gewaardeerd met ∗∗∗∗∗ (zeer goed).

John Grisham De weduwe

De weduwe

  • Auteur: John Grisham (Verenigde Staten)
  • Soort boek: Amerikaanse thriller
  • Origineel: The Widow (2025)
  • Nederlandse vertaling: Saskia Peterzon-Kotte
  • Uitgever: A.W. Bruna Uitgevers
  • Verschijnt: 21 oktober 2025
  • Omvang: 512 pagina’s
  • Uitgave: gebonden boek / paperback / ebook
  • Prijs: € 27,99 / € 24,99 / € 14,99
  • Boek bestellen bij: Boekenwereld / Bol / Libris

Flaptekst van de nieuwe John Grisham thriller

Advocaat Simon Latch verdient net genoeg om rond te komen. Maar wanneer hij Eleanor Barnett ontmoet, een oudere weduwe die een nieuw testament nodig heeft, keren zijn kansen. Eleanors echtgenoot heeft haar namelijk een klein fortuin nagelaten waar vrijwel niemand van afweet.

Dan blijkt dat het verhaal van de weduwe niet klopt, en wordt Simon aangeklaagd voor moord. Hij weet dat hij onschuldig is, maar hij zou zomaar levenslang kunnen krijgen. Om zichzelf te redden, zit er dan ook maar één ding op: zelf de echte moordenaar vinden.

John Grisham is op 8 februari 1955 geboren in Jonesboro, Arkansas, Verenigde Staten, als tweede kind in een gezin van vijf. Na zijn studie rechten aan de University of Mississippi werkte hij bijna tien jaar lang als jurist, waarbij hij zich specialiseerde in strafrechtelijke zaken en letselschadeclaims. In 1983 werd hij gekozen tot lid van het Huis van Afgevaardigden van de staat Mississippi, een functie die hij tot 1990 bekleedde. Als thrillerschrijver debuteerde hij in 1988 is de auteur van meer dan vijftig thrillers en romans, waarvan er vele werden verfilmd. Hij is een van de succesvolste thrillerschrijvers aller tijden. In zowel zijn boeken als in zijn eigen leven voert hij strijd tegen onrecht en trekt hij zich het lot aan van diegenen in de samenleving die er alleen voor staan of niet de middelen hebben om voor zichzelf op te komen.

Bijpassende boeken

Jan Wolkers – Dagboek 1973

Jan Wolkers Dagboek 1973 recensie en informatie over de inhoud van het boek van de in 2007 overleden schrijver en kunstenaar. Op 16 oktober 2025 verschijnt bij Uitgeverij De Bezige Bij een nieuw dagboek van de Nederlandse schrijver Jan Wolkers. Hier lees je informatie over de inhoud van het boek, de auteur en over de uitgave.

Jan Wolkers Dagboek 1973 recensie

Waarschijnlijk 1973 het jaar waarop Jan Wolkers op het hoogtepunt van zijn roem was. Natuurlijk waren de jaren eraan voorafgaand ook hectisch en was hij uitgeroeid tot een van de meest spraakmakende en gelezen romanschrijvers en rijkte zijn roem inmiddels tot over de landsgrenzen. Maar door de speelfilm zijn roman Turks fruit die op 22 februari 1973, geregisseerd door Paul Verhoeven en met Monique van de Ven en Rutger Hauer in de hoofdrollen, groeide hij uit tot een bekende Nederlander waar zo’n beetje iedereen wat van vond. De speelfilm is tot op de dag vandaan met ruim 3,3 miljoen bezoekers de succesvolste Nederlandse bioscoopfilm aller tijden.

Wie eerdere dagboeken van Wolkers heeft gelezen zal niet verrast worden de gevoelige beschrijvingen die afgewisseld worden met rauwe en soms ronduit botte, macho notities. Sommige lezers zullen het dagboek wellicht beetje tenenkrommend vinden maar het schetst wel de oprechte wijze gedachten en het leven van de een van de meest succesvolle Nederlandse schrijvers uit de jaren 70 van de vorige eeuw. Het dagboek is door onze redactie gewaardeerd met ∗∗∗∗ (uitstekend).

Jan Wolkers Dagboek 1973

Dagboek 1973

  • Auteur: Jan Wolkers (Nederland)
  • Soort boek: dagboek
  • Uitgever: De Bezige Bij
  • Verschijnt: 16 oktober 2025
  • Omvang: 120 pagina’s
  • Uitgave: gebonden boek
  • Prijs: € 24,99
  • Waardering redactie:  ∗∗∗∗ (uitstekend)
  • Boek bestellen bij: Boekenwereld / Bol / Libris

Flaptekst van het dagboek van 1973 van Jan Wolkers

Van alle talenten van beeldhouwer-schilder-schrijver Jan Wolkers was er één misschien nog groter dan de andere: de levenskunst. In zijn dagboeken, die hij tussen het midden van de jaren zestig en het einde van de jaren zeventig bijhield om geen herinnering te laten ontsnappen, doet hij onverbloemd en bruisend van enthousiasme, poëtisch en rauw verslag van zijn liefde voor de natuur, seks, koken, tuinieren en voetbal – het volle leven.

Jan Wolkers was één van de belangrijkste Nederlandse schrijvers van de tweede helft van de 20e eeuw. Op de eerste verdieping boven de winkel van zijn vader aan de Deutzstraat 7 in Oegstgeest werd Jan Wolkers op 26 oktober 1925 geboren. Hij overleed 19 oktober 2007 in zijn huis op Texel een week voor zijn 82e verjaardag aan de gevolgen van levercirrose. Jan Wolkers werd op 24 oktober 2007 gecremeerd in De Nieuwe Ooster. De herdenkingsdienst die hier werd gehouden werd op televisie uitgezonden. Zijn as is later begraven onder de rozenboom in de tuin bij zijn woonhuis op Texel.

Jan Wolkers Dagboek 1968 recensieJan Wolkers (Nederland) – Dagboek 1968
dagboek
Uitgever: De Bezige Bij
Verschijnt: 5 juni 2025
Waardering redactie∗∗∗∗∗ (zeer goed)
Hij wisselt gevoelige beschrijvingen af met rauwe en soms ronduit botte, macho notities. Maar juist dat ongepolijste, directe van zijn dagboek maakt het tot interessant en boeiend leesvoer. Soms een beetje tenenkrommend maar desalniettemin toch weer een boeiend nieuw deel in de reeks dagboeken…lees verder >

Bijpassende boeken en informatie

Steven Kaplan – De Ethiopiërs

Steven Kaplan De Ethiopiërs recensie, review en informatie boek over de geschiedenis van Ethiopië. Op 16 oktober 2025 verschijnt bij Uitgever Omniboek, de Nederlandse vertaling van The Ethiopians, geschreven door historicus Steven Kaplan. Hier lees je informatie over de inhoud van het boek, de auteur en over de uitgave.

Steven Kaplan De Ethiopiërs recensie

  • “De Ethiopiërs biedt een werkelijk onthullend overzicht van Ethiopië tot 1500, dat tijdperken en disciplines omvat. Steven Kaplan synthetiseert op kunstzinnige wijze recent onderzoek naar het Ethiopische verleden en biedt tegelijkertijd nieuwe historische perspectieven en een kritische historiografie.” (Kay Kaufman Shelemay, Harvard University)
  • “In deze uitstekende inleiding tot de oude en middeleeuwse geschiedenis van Ethiopie (…) heeft Steven Kaplan een duidelijk afgebakend en actueel pad door de millennia heen geschetst.” (Michael Gervers, hoogleraar geschiedenis)

Recensie van de redactie

De aandacht voor de Westerse geschiedenis is tot voor kort onevenredig groot geweest in verhouding tot die van rest van de wereld en die van Afrika in het bijzonder. Er is daar wel verandering in aan het komen, zij het aantal geschiedenisboeken waarin Afrika of Afrikaanse landen centraal staan, met uitzondering van Egypte, nog altijd beperkt is.

Gelukkig is er nu het boek over de boeiende geschiedenis van Ethiopië, van de hand van historicus Steven Kaplan die decennia lang over de Afrikaanse geschiedenis gedoceerd heeft aan verschillende universiteiten. Voor sommigen van onze zal er ergens ver weg een een echo hebben geklonken dat de geschiedenis van Ethiopië, of beter gezegd ongeveer het gebied dat wij nu zo noemen in Oost-Afrika, rijk en bijzonder is. Maar veel verder dan dat er in het niet al te verre verleden keizers het land regeerden, waarvan Haile Selassie, de bekendste was, dat het een protectoraat van Italië is geweest en dat er een bloedige oorlog werd en wordt gevochten met het buurland Eritrea, komen we meestal niet. Laat staan dat de vroege geschiedenis van het land bekend is.

En die vroege geschiedenis van Ethiopië van ongeveer 1000 v.Chr. tot 1500 na.Chr, is dit boek zich op richt. Dat Steven Kaplan, de schrijver van het boek een historicus van naam en faam is blijkt uit de inleiding waarin hij uitgebreid verantwoording aflegt voor de keuzes die hij heeft gemaakt in het boek. Dit leest wat moeizaam. Maar laat je er niet door afschrikken want wat daarna volgt is een boeiend en goed geschreven verhaal over een land en gebied waarvan we in het westen veel te weinig weten.

Kaplan laat met overtuiging zien wat het betekent om een gebied te zijn dat op de scheidslijn ligt van Noord en Zuid en Oost en West. Want dat is het geval met Ethiopië. Er niet alleen geografisch speelt dit een rol ook is het een grensgebied tussen de Islam en het christendom en vooral het laatste geloof heeft op een bijzondere wijze voet aan de grond gekregen. Bijzonder knap is de wijze waarop Kaplan de geschiedenis van het land helder over het voetlicht weet te brengen, zonder aan de complexiteit ervan voorbij te gaan. Het is een boeiend en zeer lezenswaardig: een boek dat goed bijdraagt aan het verder blootleggen van de Afrikaanse geschiedenis en een puzzelstuk toevoegt aan de wereldgeschiedenis. Gewaardeerd met ∗∗∗∗ (uitstekend).

Steven Kaplan De Ethiopiërs

De Ethiopiërs

  • Auteur: Steven Kaplan 
  • Soort boek: Ethiopische geschiedenis
  • Origineel: The Ethiopians (2025)
  • Nederlandse vertaling: Ruud van de Plassche
  • Uitgever: Omniboek
  • Verschijnt: 16 oktober 2025
  • Omvang: 240 pagina’s
  • Uitgave: paperback / ebook
  • Prijs: € 24,99 / € 12,99
  • Waardering redactie: ∗∗∗∗ (uitstekend)
  • Boek bestellen bij: Boekenwereld / Bol / Libris

Flaptekst van het boek over de geschiedenis van Ethiopië

Ethiopië heeft al sinds de oudheid tot de verbeelding. Dit boek biedt een frisse kijk op de Ethiopische geschiedenis tot 1500, beginnend met de Aksum-beschaving aan het begin van de gewone jaartelling. Het herneemt beroemde verhalen zoals de legende van de koningin van Sheba, onderzoekt de opkomst en ondergang van Aksum, onderzoekt de rol van moslims en de islam in de Ethiopische samenleving en belicht de architectonische wonderen van de rotskerken van Lalibela.

Het boek richt zich op de Gouden Eeuw van de vroege Salomonsheersers en verwerkt de meest recente wetenschappelijke inzichten om een duidelijker en genuanceerder begrip van deze rijke geschiedenis te bieden. Het is overtuigend geschreven voor een breed publiek en is tevens een waardevolle bron voor Afrikastudies.

Steven Kaplan is Associate Fellow van de Ethiopische Academie van Wetenschappen. Hij doceerde meer dan 35 jaar Afrikastudies en Vergelijkende Godsdienstwetenschap aan de Hebreeuwse Universiteit van Jeruzalem. 

Bijpassende boeken en informatie

Afbeelding bovenzijde: Fasiledes, Ethiopië (H. Gemechu, Unsplash)

Pieter Koolwijk – Wie stout is

Pieter Koolwijk Wie stout is recensie en informatie 10+ kinderboek en griezelboek, met illustraties van Linde Faas. Op 14 oktober 2025 verschijnt bij Uitgeverij Lemniscaat het nieuwe boek van Pieter Koolwijk de Nederlandse kinderboekenschrijver. De tekeningen zijn van Linde Faas. Hier lees je informatie over de inhoud van het boek, de auteur, de illustrator en over de uitgave.

Pieter Koolwijk Wie stout is recensie van Jolien Dalenberg

Mo krijgt een nieuwe buurman, Pjotr. Een vreemde, chagrijnige schoorsteenveger die niet van kinderen houdt. Ook niet per se van volwassenen trouwens. Mo denkt direct aan Pjotr als er ineens kinderen op mysterieuze wijze beginnen te verdwijnen. Pjotr stond immers bij de intocht van Sinterklaas. En niet lang daarna verdween zijn klasgenoot Wout. Hij vindt Wout een vervelende pestkop, maar dit gunt Mo hem nu ook weer niet. Bij probeert te zeggen wat hij heeft gezien tijdens de intocht. Maar niemand gelooft hem. Dus gaat Mo zelf op onderzoek uit, hoewel hij dat eigenlijk niet durft. Dat had hij beter niet kunnen doen…

Een lekker donker Sinterklaas verhaal. Origineel is het zeker. En spannend ook! Het duurde even voor ik echt in het verhaal zat. Misschien omdat Mo niet direct een aansprekende jongen is. Hij lijkt heel “gewoon”. Uiteindelijk blijkt hij juist heel stoer te zijn, en gevoelig. Wil graag het goede doen. Maar ja, wat is goed? Dat dit niet altijd heel zwart/ wit is, laat Pieter Koolwijk perfect zien.

De spanning wordt mooi opgebouwd. Het verhaal sluit zich als een net om de lezer heen. Net als Mo, kun je als je eenmaal begint te lezen, maar één kant op: naar het einde. Als lezer omdat je wil weten hoe het afloopt.  Het beeld van de zwarte vogels die steeds met meer lijken te zijn. De nurkse schoorsteenveger. Een man met één oog… het verhaal wordt steeds een beetje donkerder. De illustraties van Linde Faas sluiten hier naadloos bij aan en versterken de woorden van Pieter Koolwijk uitstekend.

Voor iedereen die zin heeft in een minder zoet Sinterklaas verhaal, voor iedereen die houdt van een beetje spanning en duisternis, die zit helemaal goed bij Wie stout is! Gewaardeerd met ∗∗∗∗ (uitstekend).

Pieter Koolwijk Wie stout is

Wie stout is…

  • Auteur: Pieter Koolwijk (Nederland)
  • Tekeningen: Linde Faas
  • Soort boek: kinderboek, griezelboek (10+ jaar)
  • Uitgever: Lemniscaat
  • Verschijnt: 14 oktober 2025
  • Omvang: 240 pagina’s
  • Uitgave: gebonden boek
  • Prijs: € 16,99
  • Waardering redactie: ∗∗∗∗ (uitstekend)
  • Boek bestellen bij: Boekenwereld / Bol / Libris

Flaptekst van het Pieter Koolwijk griezelboek voor 10+ jaar

Sinterklaas bestaat niet? Mocht je willen!

Denk jij dat Sinterklaas een vriendelijke oude man is die cadeautjes uitdeelt? Dan is dit niet het boek voor jou.

Mo komt erachter dat de werkelijkheid heel wat bloedstollender is, als Pjotr naast hem komt wonen – een nurkse, botte schoorsteenveger. Niet lang nadat de nieuwe buurman is gearriveerd, beginnen er kinderen te verdwijnen. Mo weet honderd procent zeker dat Pjotr daar achter zit en gaat op onderzoek uit. Maar zijn nieuwsgierigheid komt hem duur te staan.

Pieter Koolwijk tilt met Wie stout is… griezelen naar een nieuw niveau. Na het lezen van dit boek zul je in de sinterklaastijd niet meer onbevangen buiten lopen… of ben jij het hele jaar braaf geweest?

Pieter Koolwijk is geboren op 18 december 1974 in Gouda. Hij vindt dat iedereen zijn fantasie moet gebruiken. En lukt dat niet, dan gebruik je toch gewoon die van hem? Dat is tenslotte waarom hij boeken schrijft – én omdat er over sommige zaken beter moet worden nagedacht. Want wat is gek? Of anders? Met zijn boeken over Vlo en Stiekel brak hij door in de kinderboekenwereld. Bij Lemniscaat verschenen sindsdien meer dan tien boeken van zijn hand. Voor Bens boot kreeg hij een Vlag en Wimpel en zijn boek Gozert werd in 2021 bekroond met de Gouden Griffel. In 2024 schreef Koolwijk het Kinderboekenweekgeschenk, Schatpakkers.

Linde Faas is geboren in 1985 en groeide op in Driebergen. Ze studeerde cum laude af aan de kunstacademie van Breda. Ze werkt als animator van tekenfilms en als kunstenares, en internationaal als illustrator. Ze is de vaste illustrator van Pieter Koolwijk en maakte bij Lemniscaat haar eigen prentenboeken Ik neem je meeDe jongen en de walvisWaar is Grote Broer? en Ergens in de sneeuw (∗∗∗∗).
Linde woont in Noorwegen en haalt haar inspiratie uit de ongerepte natuur van het hoge noorden.

Bijpassende boeken

Llorenç Villalonga – Andrea Victrix

Llorenç Villalonga Andrea Victrix recensie en informatie roman van de van Mallorca afkomstige Catalaanse schrijver. Op 15 oktober 2025 verschijnt bij Uitgeverij Nobelman de Nederlandse vertaling van de Catalaanse dystopische Mallorca roman uit 1974 van Llorenç Villalonga. Hier lees je informatie over de inhoud van het boek, de auteur en over de uitgave.

Llorenç Villalonga Andrea Victrix recensie van Tim Donker

Iets over waarheid en fictie, toch? Uitgeverij Nobelman komt af met een in de vroege jaren zeventig geschreven roman die zich afspeelt in het jaar 2050. Nabije toekomst toen, nabijer nog nu. Maar nog altijd toekomst, en dat kun je dystopische literatuur noemen of gewoon science fiction. En ik hou niet zo van science fiction. Ik vind het te gemakkelijk. Dit bezwaar verbaast zelfs mij, want ik ben de laatste om te vinden dat kunst per se “moeilijk” zou moeten zijn. Maar toch, iets aan de gemakkelijkheid van science fiction stoort me. We plaatsen iets in een of andere verdere of nabijere toekomst en dan hebben we een vrijbrief in handen om onze idiootste fantasieën de vrije loop te laten. Want hee, het is toekomst, het hoeft aan geen enkele realiteitseis meer te voldoen, toch? Dus kom maar aan met die robots en die vliegende auto’s en die tot in het bizarre geünificeerde mensheid.

En ja. In Andrea Victrix ontwaakt de in 1965 ingevroren hoofdfiguur in het op het eerste gezicht nogal absurd aandoende Mallorca van 2050. Het heet niet eens meer Mallorca. Het is nu de Mediterrane Toeristenclub geworden. Rusland en Amerika zijn min of meer per ongeluk weggevaagd, het zijn nu woestijnen. De Verenigde Staten van Europa zijn de grootste, eigenlijk de enige, wereldmacht. De nog maar net ontdooide hoofdfiguur wordt opgepikt door de androgyne Andrea Victrix, die een soort ambassadeur is van deze nieuwe wereld. Ze is wondermooi, ze is een zeer vrouwelijke man misschien of anders een krachtpatser van een vrouw. Ze brandt in rap tempo op door de soma, de drug die sommigen misschien nog wel kennen van Huxley. Als onvermoeibaar animeermeisje is het haar taak om nieuwelingen onder te dompelen in de non-stop pretfabriek die de Toeristenclub nu is, en op die manier almeteens te hersenspoelen en iedere kritiek op het regeringsbeleid de kop in te drukken. Bij de hoofdpersoon lukt dat minder goed, hij weet niet wat hij ziet. In het Mallorca van 2050 is alleen nog maar hoogbouw. Mensen wonen in piepkleine flatjes die uitpuilen van de meest onzinnige apparaten want consumeren wat je eigenlijk niet nodig hebt is nu een heilige plicht. Er is geen natuurlijk voedsel meer, de mensheid leeft op pillen en sapjes zodat iedereen al jong een kunstgebit heeft. Het onderscheid tussen de seksen is verdwenen, iedereen is onzijdig, geen man, geen vrouw. Gezinnen vormen is verboden, evenals een kind uit een vader en een moeder geboren te laten worden. Het is een taak van de overheid geworden om nieuwe consumenten op te kweken in laboratoria; alleen voor deze kweek zorgvuldig geselecteerde burgers is het toegestaan om voor nageslacht te zorgen. In deze onnatuurlijke wereld is het laffe drankje Hola Hola -voor Villalonga was Coca Cola klaarblijkelijk het summum van synthetische rotzooi, en geef hem eens ongelijk- de afgod; wetenschap is de nieuwe religie. Kinderen, die met een jaar of zeven al volwassen genoeg verklaard worden om een zelfstandig leven te leiden, veelal als ober, krijgen vanaf de kleuterleeftijd, wanneer ze er eigenlijk nog niks van begrijpen de formule E=MC² in hun hoofden gestampt, ze lopen rond met T-shirts waar het op staat, het is onderdeel van hun routine als betrof het een kinderliedje. In kranten staan inmiddels meer cijfers dan woorden, omdat alleen cijfers de exactheid hebben die woorden ontberen. Het ideaal is toe te groeien naar de noösfeer, niet in de meer “wetenschappelijke” betekenis van het antroposceen, maar in de meer spirituele betekenis die Teilhard de Chardin er aan gaf: een omegapunt waarop de mens in geestelijke zin zal samenvallen tot een nieuw wezen in de evolutie (maar nu leg ik Chardin allicht te simpel uit want ik moet toegeven dat ik het fijne van zijn ideeën toch niet ganzelijk vat). Collectivisme is het ultieme doel, iedere afwijking daarvan, in de vorm van exclusieve relaties, wordt als bijzonder egocentrisch en dus verwerpelijk gezien. Echte liefde zal dus niet meer bestaan, alleen een soort theoretische liefde voor de mensheid als geheel.

De vraag dringt zich op of een boek kan worden ingehaald door de tijd. Als ik dit boek in de jaren tachtig of de jaren negentig of misschien zelfs de jaren ’00 had gelezen (vooropgesteld dat ik het Catalaans machtig was geweest), dan zou ik een dystopie gelezen hebben, of één van die net iets te ver gezochte science fiction romans waar ik het eerder over had. Of. Naja. In de 00’s had ik het denkelijk ook nog wel als sociaal commentaar kunnen opvatten. Llorenç de Villalonga, inmiddels alweer zo’n 45 jaar dood, werd geboren en getogen, en is uiteindelijk ook overleden in Palma de Mallorca. Toen hij aan het begin van de zeventiger jaren dit boek schreef, was het toerisme op Mallorca waarschijnlijk niet op het nivo dat ik aantrof toen ik daar ergens in de jaren ’00 een keer was. Afgezien van de meest futuristische elementen uit Andrea Victrix was het toen al een soort “toerclub”. Er leek geen authentieke steen meer overeind te staan, zo scheen het me toe. Overal waar ik keek, zag ik winkelcentra, horeca, divertissement, vermaak. Inderdaad: de muziek, de continue reclameboodschappen die Villalonga hier beschrijft. Meermaals vroeg ik me af: Waar woont de bevolking? In 1974 zal dat nog in de kinderschoenen hebben gestaan, maar een beetje denker kon natuurlijk best voorzien waar het heen zou gaan. Je hoeft immers alleen te extrapoleren wat je om je heen reeds ziet gebeuren. En dan was ik er nog in de jaren tweeduizend, hoe is het daar nu, hoe zal het daar zijn in 2050? Villalonga zal er tegen die tijd vast niet zo ver gezeten blijken te hebben. Maar dan nog. Voor een echt goede aanklacht tegen het toerisme ga ik altijd nog liever te rade bij Paella voor het klootjesvolk van Xavier Domingo.

Maar het is niet 1980 meer. Het is niet 1990 meer. Het is niet 2000 meer. Inmiddels slaat de klok 2025, en nu hebben we woke gehad en nu hebben we “de pandemie” gehad, en “de klimaatcrisis” en “de oorlog” (welke oorlog van de vele?, die waar we allemaal dezelfde mening over moeten hebben natuurlijk); en bij nu lijkt Andrea Vicitrix niet zomaar meer een zoveelste variant op Brave new world of een van die gemakzuchtig bijeen geconfabuleerde scifi-romans, nu lijken we een profetisch geschrift op ons handen te hebben. De cijfers die de ultieme waarheid in pacht hebben, doet iemand dat aan enige “coronacrisis” denken misschien? Toen we alle dagen op de hoogte werden gehouden van de overlijdens en de besmettingen die de ernst van de situatie aan moesten geven? Behalve dat niemand iemand leek te kennen die daadwerkelijk aan corona overleden was? Wat iets anders is dan mét corona overlijden, wat iedereen die positief getest was op corona overleed aan corona, zelfs al was de acute doodsoorzaak een hartstilstand, een val van de trap, of het in de laatste fase zitten van een terminale ziekte. Het collectivisme, doet dat niet denken aan de eis tot vaccinatie, al zag je er zelf de noodzaak niet van in, maar “stel dat je iemand die daar minder goed tegen kan mee besmet”, er zullen altijd mensen zijn die er minder goed tegen kunnen, je moet altijd rekening houden met mensen die er minder goed tegen kunnen, je moet jezelf altijd opstellen als de mindere van mensen die er minder goed tegen kunnen? De ongebreidelde liefde voor medicijnen, doet dat niet denken aan het punt, waar, ergens, dat geneeskunde studeren overging in medicijnen studeren, aan hoe de farmaceutische industrie allesbepalend geworden lijkt te zijn? Hoe het strafbaar, of toch in elk geval zeer laakbaar, is om er een andere menig op na te houden dan de meeste mensen, doet dat niet denken aan het geblaat van opperfascist Bennie Jolink tijdens een zekere, tsja, “coronacrisis”? Of: “hoe kan landbouw zich handhaven zonder organische stikstof?” Klink bekend, hm? “Ademen is tegenwoordig een luxe”; een centraal gezag vanuit Parijs (lees Brussel), woningnood, de behoefte aan nieuwigheden die niet bij het publiek ligt maar bij de producent (de behoefte bij het publiek wordt later wel -meestal succesvol- gekweekt) (en ja ineens had iedereen heel veel behoefte aan mobiele telefoons), de vooruitgang, die als een monster ontsnapt aan zijn maker, niet gestopt kan worden, iedereen moet iedereen (maar niemand in het bijzonder) lief vinden, de zeer massaal gevoelde afwijzing van een bepaald geslacht, individualiteit is gelijk komen te staan aan pornografie, hm? Leegloop van het platteland, iedereen die daar wil zijn waar de meesten zijn (Canetti had het al gezegd)? Klinkt inmiddels al te bekend? Hm?

Kan de tijd de waarde van een boek pas volledig ontsluiten?

Was Llorenç Villalonga een visionair of gewoon iemand die logisch nadenkend kon zien waar het met de huidige tijd op uit zou draaien? (alsof er een verschil is).

Als deze tijd geen woke en geen corona had gekend, wat was er dan overgebleven van Andrea Victrix? Hoe goed is dit boek geschreven, los van zijn voorspellende waarde?

Het is best grappig, hier en daar. Als je houdt van zwarte humor. Ik vond de idee van zelfmoord als “de enige manier om vrije wil te benutten in de moderne samenleving”; van medicijnen die “alles genezen behalve de dood”; van toerisme als morele zwakzinnigheid best heel grappig. Het is, op tijden, vaak, heel filosofisch, waar het ideeën herneemt van Sartre, Nietzsche, Schopenhauer, Einstein, Berdjajev, Dostojevski. Dus. Zet het tot denken aan, zet het tot lezen aan. Bij mensen die daar gevoelig voor zijn. Of. De verscheurdheid die de hoofdpersoon voelt voor zijn liefde voor Andrea Victrix en de maatschappij die ze vertegenwoordigt. Een schisma dat Villalonga af en toe voelbaar weet te maken voor de lezer. Niet omdat de verliefdheid van de hoofdpersoon voor Andrea begrijpelijk is, tot op de laatste bladzijde blijft immers onhelder of het een man of een vrouw was. Maar wel omdat de wereld die Victrix voorstaat op punten rechtvaardiger lijkt dan die van de hoofdpersoon. Om een voorbeeld te noemen: de idee van Victrix dat ieder persoon zijn eigen waarde heeft gaat in tegen dat van de hoofdpersoon die zich laat voorstaan op zijn voorgeslacht en op waarde als iets overerfbaars. Dan ineens is het Andrea Victrix die de stem van de rede vertolkt en de hoofdpersoon zit vast in hopeloze archaïsmen. Het maakt dat je Villalonga bijna dat zwakke einde waarin de hoofdpersoon geen stelling durft te nemen tegen het overheidsbeleid, zult vergeven.

Zodus kun je in 2025 Andrea Victrix op meerdere manieren lezen.

Als filosofisch geschrift.
Als vermakelijk gedachte-experiment.
Als grillige literatuur.
Als adembenemende voorspelling van het klimaat waarin we ons nu gevangen weten.

Afhankelijk van je lectuur zul je dit boek ergens tussen goed en geniaal waarderen. Een boek dus dat je in geen geval slecht gaat kunnen vinden, hoe goed is dat?

Llorenç Villalonga Andrea Victrix

Andrea Victrix

  • Auteur: Llorenç Villalonga (Spanje)
  • Soort boek: Dystopische Mallorca roman
  • Origineel: Andrea Victrix (1974)
  • Nederlandse vertaling: Frans Oosterholt
  • Uitgever: Uitgeverij Nobelman
  • Verschijnt: 15 oktober 2025
  • Omvang: 428 pagina’s
  • Uitgave: paperback
  • Prijs: € 24,95
  • Boek bestellen bij: Boekenwereld / Bol / Libris

Flaptekst van de roman van Llorenç Villalonga

Een man die in 1965 op zijn zestigste is ingevroren, wordt in 2050 op zijn dertigste wakker. Hij wordt opgepikt door Andrea Victrix, een geslachtsloze spetter die hem onder zijn/haar hoede neemt.

Langzaam maar zeker maakt de verteller kennis met de nieuwe wereld. De plek die hij kende als Mallorca heet nu Mediterrane Toeristenclub, kortweg Toerclub. Amerika en Rusland zijn van de aardbodem gevaagd door een atoomramp. De Verenigde Staten van Europa heersen over de wereld. De held van de roman valt als een blok voor Andrea, het androgyne boegbeeld van het regime, terwijl hij samenzweert met een netwerk van dissidenten om datzelfde regime omver te werpen. Op een dag zal hij moeten kiezen tussen liefde en loyaliteit.

Nu voor het eerst in het Nederlands vertaald en van een uitgebreid nawoord voorzien door Frans Oosterholt.

Llorenç Villalonga is geboren op 1 maart 1897 in Palma de Mallorca. Hij was een van de grootste twintigste-eeuwse schrijvers van Spanje die trouwens in het Catalaans schreef. Hij stond bekend als een eenzelvige en aartsconservatieve gentleman die het liefst in de achttiende eeuw had geleefd. Hij schreef een nostalgisch boek over het verleden van Mallorca, onder de titel Bearn o La sala de les nines, in het Nederlands verschenen onder de titel Het geheime leven van Toni de Bearn. Het opkomende massatoerisme in de jaren zestig was hem een gruwel en bewoog hem tot het schrijven van een inktzwarte toekomstvisie op Mallorca. Andrea Victrix is een grimmige maar ook hilarische en heel goed geschreven dystopie uit 1974, die in de afgelopen vijftig jaar alleen maar aan geloofwaardigheid heeft gewonnen. Op 28 januari 1980 overleed de Catalaanse schrijver in zijn geboorteplaats. Hij werd 82 jaar oud.

Bijpassende boeken en informatie