Tagarchief: Jos van Raan

Het Niemann Album Fotoboek over Sobibor

Het Niemann Album Fotoboek over vernietigingskamp Sobibor recensie en informatie.

Het Niemann Album Fotoboek over Sobibor recensie en informatie

Op 14 oktober 1943 vochten enige honderden Joden in het vernietigingskam Sobibor hun weg naar de vrijheid. Tijdens deze geplande opstand werden 11 SS-ers gedood onder wie de ss-Untersturmführer Johann Niemann. Hij was op deze dag de waarnemend commandant van het kamp. Hij werd doodgeslagen met een bijl, hetgeen het sein was voor een aantal Joden om de aanwezige Duitsers een voor een te doden en daarna te ontsnappen.

Johann Niemann was een man op de achtergrond. Je leest over zijn leven als kind op de boerderij, zijn eerste contacten met de NSDAP en zijn loopbaanontwikkelingen.  Hoewel foto’s maken in de kampen streng verboden was, heeft hij zich hieraan niet gehouden. Dankzij zijn kleinzoon Lothar Kudlsik kwam een grote verzameling persoonlijke foto’s tevoorschijn, waar de familie weinig belang aan hechtte, want ze waren jarenlang weggestopt tussen allerlei familiepapieren. De verzameling, die bestaat uit 361 zwart-witopnamen van uiteenlopend formaat, tientallen aanvullende fotografische bronnen waaronder twee complete fotoalbums en nog wat losse foto’s uit andere kampen. Maar ook persoonlijke documenten en brieven van Niemann aan zijn vrouw.  Kortom een unieke collectie waarmee het leven van een SS-er teruggeleid kon worden. De foto’s zijn schokkend omdat het grote leed van de Joden in Sobibor nauwelijks te zien is. Geen gaskamers, niets van de 170.000 mensen die vermoord, begraven en later verbrand werden. Niets van de vele juwelen, stapels kleding en andere geroofde persoonlijke bezittingen. Het zijn alledaagse kiekjes, die na grondige bestudering met uitgebreide toelichting in dit boek toch in het juiste perspectief geplaatst worden.

Sobibor ligt in het oosten van het huidige Polen en was een van de drie vernietigingskampen of beter dodenkampen Belzec, Treblinka en Sobinor, waar bij elkaar 1.8 miljoen Joden vermoord werden. De Joden kwamen eraan per trein en de meesten werden gelijk naar de gaskamers gevoerd. Voor sommigen werd de dood nog even uitgesteld: zij moesten helpen bij het sorteren van de goederen, hout uit de bossen halen voor de ovens en de lijken opruimen. Maar de Duitsers wilden geen getuigen bij Aktion Reinhardt, de benaming van het vernietigingsproject. De Joden die niet gelijk vergast werden, wisten dat. Ze beraamden in oktober 1943 een grote uitbraak in het besef dat ze daarmee niet alleen hun eigen leven riskeerden maar ook die van de anderen die niet meededen. De wraakacties van de Duitsers waren bekend. Een voor een werden de Duitsers in een val gelokt en gedood. Niemann werd gevraagd om een dure jas te komen passen. Daarna werden de wapens van de Duitsers afgepakt en daarmee werd een run naar het prikkeldraad en de poort ondernomen. Driehonderd Joden lukten het om te ontsnappen, maar daarmee waren hun problemen nog lang niet opgelost. Veel Poolse burgers waren antisemiet en hebben ontsnapte Joden verraden. Hetzelfde gold voor de Poolse partizanen. Tot de weinige overlevenden na de oorlog behoorde de Nederlandse Selma Wijnberg. Maar hoe wrang. Toen zij (en haar man Chaim) eindelijk na vele ontberingen in haar woonplaats Zwolle aankwam, werd ze daar niet vriendelijk ontvangen. Integendeel:

Een andere schok was het nieuws dat van haar familie alleen zij en broer Bram de oorlog hadden overleefd. Daar kwam nog eens bij dat, aangekomen in woonplaats Zwolle, de Nederlandse overheid niet bereid was om Chaim, met wie Selma inmiddels was getrouwd, te erkennen als staatsburger. Hij moest het land uit, zo stond in een brief. Zeventig jaar later kon zij er nog kwaad over worden. “Chaim moest onderduiken in mijn eigen land! Ik haatte Holland en ik wilde er snel weer weg.”

Aldus Selma in een interview in Trouw. Zij overleed in 2018. Pas in 2015 heeft de Nederlandse regering haar excuses hiervoor aangeboden, wat ze overigens weigerde. Ook de Nederlander Jules Schelvis overleefde Sobibor. Van deze ontsnapping is een film gemaakt. (te zien op Netflix)

Het Niemann Album Fotoboek over Sobibor Recensie

De foto’s en de fotoalbums worden in het boek uitgebreid toegelicht. Je ziet Niemann in gezellige bijeenkomsten met zijn kameraden staan praten en drinken en je kan zijn carrière met de foto’s volgen. Telkens zie je Niemann zelf op de foto’s staan, soms nadrukkelijk geposeerd zoals op de foto waarop hij trots te paard zit op het aankomstperron van het vernietigingskamp. Sobibor zie in de foto’s als een vriendelijk dorp met witte huisjes met wapperende vlaggen en een brandwachttoren.

Het leven van Johann Niemann, een massamoordenaar, in vriendelijke foto’s

Aanvankelijk werd Niemann te werk gesteld in Bernburg, waar AktionT4 uitgevoerd werd. Dit hield de moord in op 5.000 arbeidsonbekwamen of radicaal ongewensten. Een euthanasieprogramma voor psychiatrische patiënten en zieken, dat al in 1940 begon.  Uiteindelijk werd hij in 1942 ondercommandant van Sobibor. Wegens “goede diensten” mocht Niemann en nog een paar collega’s met hun echtgenoten in 1943 een plezierreisje maken naar Berlijn. Als toeristen zie je de foto’s waarop de groep bezienswaardigheden bekijkt en een groepsfoto maakt.

Na de dood van Niemann, van wiens begrafenis ook foto’s gemaakt zijn, blijkt dat hij grote sommen geld aan zijn vrouw had overhandigd. De spaarbankboekjes getuigen daarvan. Het geld moet afkomstig zijn geweest van spullen waaronder geld en juwelen die de Joden bij zich droegen en die Niemann achterover gedrukt heeft. Daarmee pleegde hij ook nog eens verraad aan het Derde Rijk. En zijn vrouw moest geweten hebben waar het geld vandaan kwam.

De ontsnapping van de Joden uit Sobibor (en andere concentratiekampen) had ook gevolgen voor de Duitsers. Die beseften ondertussen wel dat ze geen sporen van de Holocaust moesten nalaten. Daarom werd Sobibor met de grond gelijk gemaakt en moesten de begraven lijken alsnog opgegraven worden en verbrand. Gelukkig staat er sinds kort een herdenkingsmonument.

Recensie van Jos van Raan

Het Niemann Album

Foto’s van vernietigingskamp Sobibor

    • Schrijvers: Diverse auteurs
    • Soort boek: fotoboek over de Tweede Wereldoorlog
    • Uitgever; Uitgeverij Verbum
    • Verschijnt: 14 oktober 2021
    • Omvang: 380 pagina’s
    • Uitgave: Gebonden Boek
    • Boek bestellen bij: Boekhandel / Bol

 

Flaptekst van het fotoboek over vernietigingskamp Sobibor

Het Niemann Album foto’s van vernietigingskamp Sobibor Met de moed der wanhoop kwamen op 14 oktober 1943 Joodse gevangenen in opstand en doodden daarbij ook SS’er en plaatsvervangend kampcommandant Johann Niemann. Pas kort geleden kwamen meer dan 350 foto’s en aanvullende documenten uit zijn bezit boven water. De gedeeltelijk in twee albums verzamelde particuliere foto’s, oorspronkelijk bedoeld als visueel aandenken aan zijn carrière, werpen een nieuwe, indringende blik op de Holocaust in het door Duitsland bezette Polen en de ‘euthanasie’-moorden op lichamelijk en geestelijk gehandicapten in het Derde Rijk waarbij Niemann actief betrokken was. De in dit boek gepubliceerde unieke fotoverzameling wordt in verschillende bijdragen in een verhelderend historisch kader geplaatst. Ze vormt een even beklemmende als waardevolle informatiebron over de onder de noemer Aktion Reinhardt aangeduide moord op circa 1,8 miljoen Joden in de dodenkampen Belzec, Sobibor en Treblinka, een minder bekend hoofdstuk in de vernietiging van de Europese Joden. Het Niemann Album (Fotos aus Sobibor.

Die Niemann-Sammlung zu Holocaust und Nationalsozialismus) is in het Duits uitgegeven door Bildungswerk Stanisław Hantz e.V. en onderzoeksinstituut Ludwigsburg van de Universiteit Stuttgart. De inhoudelijke bijdragen zijn afkomstig van Martin Cüppers, Annett Gerhardt, Karin Graf, Steffen Hänschen, Andreas Kahrs, Anne Lepper en Florian Ross. De Nederlandse uitgave is een samenwerking tussen Uitgeverij Verbum en Stichting Sobibor.

Bijpassende boeken en informatie

Mirjam Janssen – Liefde in de Lage Landen

Mirjam Janssen Liefde in de Lage Landen recensie en informatie over de inhoud van deze nieuwe boek over de Nederlandse geschiedenis. Op 5  juni 2020 verschijnt bij Uitgeverij Spectrum het nieuwe geschiedenisboek van Mirjam Janssen.

Mirjam Janssen Liefde in de Lage Landen Recensie en Informatie

Mirjam Janssen, die het boek geschreven heeft, presenteert zich op de kaft van het boek als historicus met een studie aan de Rijksuniversiteit Groningen. Daarna werkte ze als verslaggever en economisch onderzoeker. Tegenwoordig is ze medewerker van Historisch Nieuwsblad en Maarten! en geeft ze schrijfcursussen aan de Hogeschool in Utrecht. Van haar mag je dus een gefundeerd boek verwachten en dat heeft ze ook wel geleverd.

Het boek bestaat uit vijftien hoofdstukken, waarin steeds een voor de meeste lezers bekend echtpaar uit het verleden centraal staat. Zoals de ondertitel ook aangeeft, wordt tevens de Nederlandse geschiedenis uit hun tijd vertelt. Het boek begint met Willem van Oranje en Charlotte de Bourbon. Nu heeft Willem ten minste 15 kinderen verwekt bij 5 vrouwen. Zijn leven is even stormachting als de tijd waarin hij leefde. En Charlotte was een uitgetreden non, niet zijn laatste vrouw. Ze stierf in 1582, twee jaar voor de moord op Willem. Maar veel komt de lezer niet te weten over dit huwelijk, dat 7 jaar geduurd heeft. Janssen vat het samen met:

Het huwelijk pakte goed uit. Zelfs Willems broer Jan moest het toegeven dat ze een uitstekende keuze was: “Ze is een enorme troost en een geweldige hulp”, schreef hij aan een vriend, “die God de Heer zo deugdzaam, gelovig en intelligent heeft gemaakt dat hij (Willem) zich geen andere partner had kunnen wensen, en van wie veel wordt gehouden”. Willem kwam bij haar tot rust. Ze zongen samen psalmen en kregen zes dochters.

Aan de hand van echtparen door de geschiedenis van Nederland

De overige veerien  pagina’s gaan over Willem zelf, keizer Karel en Filips, Maurits en Nederland. Maar die geschiedenis kende ik al, ik was vooral nieuwsgierig naar het huwelijk.

Het tweede verhaal gaat over de rijkeluiskinderen Marten Soolmans en Oopjen Coppit. Zij zijn bekend van de twee schilderijen (pendanten) die Rembrandt van hen gemaakt heeft en dat beurtelings in het Rijksmuseum en het Louvre hangt. Janssen beschrijft hier vooral de families, omdat Marten vroeg stierf en maatschappelijk nog niets had gepresteerd.

Mirjam Janssen Liefde in de Lage Landen Recensie

Zo lopen we met het boek in de hand door de geschiedenis van Nederland. Heel aardig is het verhaal van de landverhuizers Joris en Catalina die het lef hadden om de Republiek te verruilen voor een bestaan in een onherbergzame uithoek in Amerika. We lezen over de excentrieke Eduard Douwes Dekker en zijn vrouwen. En over het levenslang op elkaar dolverliefde echtpaar Thorbecke, dat toch als formeel en afstandelijk bekend staat.

Op speelse en overtuigende wijze vertelde verhalen uit Nederlandse geschiedenis

Op mij maakte de geschiedenis van het echtpaar Jan Rutgers en Mietje Hoitsema indruk. Zij zijn bekend van de Nieuw-Malthusiaanse Bond die het advies had: Smaak het huwelijksgenot, maar beperk uw gezin. De grondlegger van de anticonceptie in een periode van preutsheid op het gebied van seks en geslachtsziekten. Het boek sluit passend af met Yasin en Aysen uit Turkije. Zij volgden beiden een universitaire studie en vonden hun weg in onze samenleving. Het boek bevat van alle geportretteerden een afbeelding en een uitgebreide lijst van gebruikte literatuur.

Liefde in de lage landen is een boek dat makkelijk leest. De meeste huwelijken zijn goed gekozen; hun levensverhaal is niet zo algemeen bekend. De verhalen geven goed beeld de maatschappelijke veranderingen van de Nederlandse maatschappij door de eeuwen heen. Zoals Janssen het zelf aangeeft: Iedere liefde biedt een ander decor. Een aanrader. Het boek is gewaardeerd met  ∗∗∗∗ (uitstekend).

Recensie van Jos van Raan

Liefde in de Lage Landen

Een portret van Nederland in 15 huwelijken

  • Schrijfster: Mirjam Janssen (Nederland)
  • Soort boek: Nederlandse geschiedenis
  • Uitgever: Spectrum
  • Verschijnt: 5 juni 2020
  • Omvang: 208 pagina’s
  • Uitgave: Paperback / Ebook
  • Waardering redactie: ∗∗∗∗ (uitstekend)

Flaptekst van het boek van Mirjam Janssen

De geschiedenis van een land is te beschrijven als een opeenvolging van politieke gebeurtenissen, als een reeks economische successen, als het ontstaan van een natie. Maar ook als een serie huwelijken, want die vormen een graadmeter voor veel maatschappelijke veranderingen.

In Liefde in de Lage Landen trekken verspreid over zes eeuwen vijftien verbintenissen voorbij die kenmerkend zijn voor een tijd en klasse, en voor Nederland in een bepaalde periode. Hoe kwamen die huwelijken tot stand? Konden de echtelieden in vrijheid voor elkaar kiezen? Onder welke voorwaarden mochten ze scheiden? Wat gebeurde er als ze verliefd werden op iemand van hetzelfde geslacht? Welke regels stelden de overheid en de kerk? En waardoor verloor het huwelijk zijn status als heilig instituut?

Terwijl het land om hen heen verandert, maken onder meer Willem van Oranje en Charlotte de Bourbon het begin van de Opstand mee, delven Wilhelmina van Pruisen en Willem V het onderspit tegen de Fransen, ondersteunt Adelheid Solger haar man Johan Rudolph Thorbecke bij zijn hervormingen, verzetten Heleen Rietberg en Piet Kuipers zich tegen de Duitse bezetters, dagen de provo’s Luud Schimmelpennink en Afrain Groot de naoorlogse regenten uit en sluiten Anne Marie Thus en Helene Faasen het eerste homohuwelijk. Iedere liefde heeft een ander decor. En alle momentopnamen samen vormen een portret van Nederland.

Bijpassende boeken en informatie

Paul Christiaan Smis – Harald

Paul Christiaan Smis Harald recensie en informatie over de inhoud van deze historische Vikingen roman. Op 1 november 2020 verschijnt bij Uitgever Historische verhalen de nieuwe roman van de Nederlandse schrijver Paul Christiaan Smis..

Paul Christiaan Smis Harald recensie en informatie

Zelden hingen de wolken zo zwaar boven Trondelag als die avond na de slag bij Stiklestad. Een natte schermering daalde over de vlakte, rolde voorwaarts naar het oosten en kwam daar tot stilstand, leunend tegen de bergen. De Noorse bossen, die uur noch einde kennen, lieten de slagregens berustend over zich heen komen.

Zo begint de roman Harald in de zomer van 1030. De stemming is gezet en de lezer wordt meegenomen naar het slagveld waar Harald zwaargewond ligt. Hij had dood moeten zijn, maar de schikgodinnen sponnen zijn levensdraad verder. Harald is de halfbroer van de koning Olaf (de Dikke of Heilige), die bij de slag bij Stiklestad tegen de Denen onder leiding van Knut II gedood werd. Het was rond het jaar 1030 een hectische tijd in Scandinavië. De edelman Olaf, zoon van de onderkoning van Denemarken, liet zich uitroepen tot koning van Noorwegen, wat leidde tot grote spanningen.

Olaf liet met harde hand het Christendom invoeren en was daarom niet geliefd bij de Noren. Hij werd dan ook gedwongen te vluchten. Hij verliet Noorwegen en voer over zee naar zijn familielid Jaroslav, die koning was in Het Rijk van Kiev. Twee jaar later kwam hij met een leger terug en probeerde zijn troon te heroveren. Olaf en zijn leger werden verpletterend verslagen door lokale Noren, die gesteund werden door de Deense koning Knut II.

Harald is dan 15 jaar en wordt door zijn vrienden weggedragen en herstelt langzaam op een veilige plek. Eerst bij koning Anund, maar daar is hij ook niet veilig voor eventuele achtervolgers, later bij Jaroslav in Kiev; Harald heeft nog veel te leren.

“Eldfjall, je bent een lul. Een paar maanden geleden nog was ik bijna dood. Ik doe mijn best”…

“Je best doen is mooi als je een onderhorige bent”, kwam Ulf tussenbeide, “maar jij bent Harald Sigurdsson, de belofte van het nageslacht Ynglinge, de hoop en ziel van Noorwegen.”

Koning Jarovlav is aanvankelijk wat wantrouwend ten opzichte van Harald en geeft hem diverse krijgsopdrachten in de uithoeken van zijn rijk. Zo moet hij de streek van de Rode Forten de Laesir verslaan en een jaar later in het land van de Tsjoeden de “geestmensen”.

Langzaamaan bouwt Harald een reputatie op, die hij nodig heeft om ooit terug te keren naar Noorwegen.

Achter zijn rug speelt zijn krijgsgenoot Ragnvald van Orkney een duistere rol en probeert Harald zogenaamd eervol te laten sterven op een slagveld. Dat lukt niet en Harald en zijn vrienden rekenen af met de verraders.

Om met de dochter van Jarovlav te mogen trouwen – wat Harald meer aanzien zal geven –  krijgt hij de bijzondere opdracht om zich te mengen in het leger van de Griekse keizer in Miklagard om het geheim te weten te komen van het Griekse vuur. Dat zou een napalmachtige vloeistof geweest zijn, waarmee je vijandige schepen op een simpele manier in brand kan schieten. Miklagard betekent De Grote Stad en is de oude Vikingennaam voor Byzantium-Constantinopel-Istanbul.

Hier eindigt het verhaal en laat de auteur de lezer in spanning achter of er nog een vervolg komt.

Het verhaal is gebaseerd op historische feiten. De meeste figuren hebben bestaan, wat in de boeken van deze uitgever altijd wordt toegelicht. Harald III Sigurdsson (zoon van Sigurd), alias Harald Hardrade (de harde regent of rechter), was koning van Noorwegen van 1047 tot zijn dood in 1066. Zijn mislukte veldtocht in 1066 om Engeland te veroveren luidde het einde van het Viking-tijdperk in.

Hij en zijn soldaten werden ook opgenomen in het Byzantijnse leger. Sommige bijfiguren in het boek zijn fantasie en dienen om de novelle te kunnen schrijven. Een geschiedenis van de opgroeiende Harald, die tussen vriend en vijand zijn weg moet leren vinden. Dat is de auteur goed gelukt. Harald ontwikkelt zich van puber tot een volwassen moedige krijger met gezag. En dat is ook zijn levensdoel. Naast zijn trouwe vrienden vinden we in het boek de verraderlijke priester en de sluwe, gluiperige Ragnvald. Dat beiden voor ze geëxecuteerd worden hun beweegredenen kunnen vertellen, komt wat gekunsteld over.

Paul Christiaan Smis Harald Recensie

De auteur noemt zijn boek een novelle, een eenvoudig kort verhaal. Het lijkt meer op een saga, die ingewikkeld is en uit meerdere lagen bestaat met een ingewikkeld stelsel van bloedverwanten. Door de verschillende goede en slechte personages is er soms sprake van complotten, intrige en moord.

Het boek is voorzien van een kaart met de belangrijkste namen uit het verhaal; een verantwoording op de hoofdpersonen en een literatuurlijst, waarover de auteur het volgende schrijft:

Een auteur kan zijn lezers maar beter niet vermoeien met een lawine aan technische details. Hij moet boven de stof staan. …Tijdens het schrijven stond er een rijtje van 25 boeken op de vensterbank.

Goede en slechte personages maken van Harald een goed doorwrochte en spannende historische roman

Hiervan worden er enige vermeld. Al met al is het een heel aardig verhaal over een deel van de geschiedenis dat bij ons niet zo bekend is. Weliswaar kennen we de Vikingen van hun bloedige strooptochten in onze streken, maar de Scandinavische landen hebben een rijke geschiedenis vol met saga’s over helden en koningen wat zeker de moeite waard is om over te lezen. Harald is gewaardeerd met ∗∗∗ (zeer goed).

Recensie van Jos van Raan

Harald

  • Schrijver: Paul Christiaan Smis (Nederland)
  • Soort boek: historische Vikingen roman
  • Uitgever: Historische verhalen
  • Verschijnt: 1 november 2020
  • Omvang: 170 pagina’s
  • Uitgave: Paperback
  • Waardering redactie: ∗∗∗ (zeer goed)

Bijpassende boeken en informatie

Martyn Rady – Het rijk van de Habsburgers

Martyn Rady Het rijk van de Habsburgers recensie en informatie over de inhoud van dit geschiedenisboek. Op 12 juni 2020 verschijnt bij Uitgeverij Omnibook de Nederlandse vertaling van The Habsburgs: The Rise and Fall of a World Power van de Engelse historicus Martyn Rady.

Martyn Rady Het rijk van de Habsburgers Recensie en Informatie

In de 10e eeuw begon in Zwitserland  de lange geschiedenis van de Habsburgse vorsten en na de Eerste Wereldoorlog valt het dan opgebouwde grote rijk uiteen.  In deze 1000 jaren komen – ook voor Nederland – bekende heersers voor zoals Karel V en het tragische leven van Frans Jozef en zijn echtgenoot Sisi.  In een vlotte stijl komen alle koningen en keizers van het Habsburgse Rijk aan bod.

Het rijk bestond vanaf de 16e eeuw uit een verzameling landjes en volkeren, die niet bij elkaar paste. Elk met een eigen cultuur en taal. De auteur gebruikt het woord “bouwvallig”. De Duitssprekenden maakten minder dan een kwart van het rijk uit. Deze gebieden waren verworden door huwelijken en oorlogen.

Een verlicht despoot met moderne ideeën

Als beste Habsburger zou je Jozef II kunnen noemen. Een verlicht despoot met moderne ideeën. Zo zorgde hij ervoor dat boeren niet meer beschouwd werden als lijfeigenen. En ook het stijve hofleven pakte hij aan. Hij bemoeide zich met van alles. Van: Doden mochten niet meer gekust worden tot de opera’s van Mozart.

De auteur vertelt ook veel over hun invloed op de geschiedenis en vooral over de 19e eeuw gaat hij in op het culturele leven in Wenen. Keizer Karel I sluit in 1918 de rij. Hij werd opgescheept met een verloren oorlog en zag zijn rijk uiteen vallen.  Door onhandig optreden was een eerzame vrede niet meer mogelijk. Dat deze man door de katholieke kerk zalig is verklaard, staat niet in het boek. Jammer, want de reden waarom dit gebeurde is alleszins discutabel.

Martyn Rady Het rijk van de Habsburgers Recensie

Het boek heeft veel afbeeldingen, een register en een lijst werken “om verder te lezen” en 7 kaarten van het rijk, wat wel nodig is om het verloop van het rijk te kunnen volgen. Ik mis een chronologische lijst met namen van de vorsten met hun echtgenoten en opvolgers.

Rady is hoogleraar Centraal-Europese geschiedenis aan de universiteit  van Londen en heeft meerdere boeken over Oost Europa op zijn naam staan, onder andere een biografie van Karel V.

In vlotte stijl komen alle koningen en keizers van het Habsburgse Rijk aan bod

Vreemd dat tegelijkertijd bij een andere uitgever een soortgelijk boek van Rady is uitgekomen met dezelfde titel, dat zich presenteert als “de  complete geschiedenis van een van de machtigste dynastieën aller tijden “. Omniboek kon hier desgevraagd geen informatie over geven. Ik houd het dan maar op een populaire en een wetenschappelijke versie. Het rijk van de Habsburgers is gewaardeerd met ∗∗∗∗∗ (zeer goed).

Recensie van Jos van Raan

Het rijk van de Habsburgers

Een duizendjarig vorstengeslacht

  • Schrijver: Martyn Rady (Engeland)
  • Soort boek: geschiedenisboek
  • Origineel: The Habsburgs: The Rise and Fall of a World Power (2020)
  • Nederlandse vertaling: Rob Hartmans
  • Uitgever: VBK Media
  • Verschijnt: 12 juni 2020
  • Omvang: 240 pagina’s
  • Uitgave: Paperback / Ebook
  • Waardering redactie: ∗∗∗∗∗ (zeer goed)

Flaptekst van het boek over de geschiedenis van de Habsburgers

De Habsburgers: één geslacht, duizend jaar aan de macht. Martyn Rady vertelt hun geschiedenis.

De Habsburgers, onder wie Karel V, Filips II en Maximiliaan, speelden een millennium lang een bepalende rol in de geschiedenis van Centraal-Europa. Ze begonnen de Dertigjarige Oorlog, stopten de opmars van de Ottomanen en namen het op tegen Napoleon. Hun rijk strekte zich in de loop der tijd uit tot Zuidoost-Azië en Zuid-Amerika. In dit toegankelijke, rijk geïllustreerde boek vertelt Martyn Rady hun geschiedenis en laat zien hoe relevant deze familie is voor de geschiedenis van Europa.

Bijpassende boeken en informatie

Joren Vermeersch – 1349

Joren Vermeersch 1349 recensie en informatie over de inhoud van het boek over de pest in Vlaanderen en Europa. Op 22 november 2019 verschijnt bij Uitgeverij Vrijdag het nieuwe boek van de Vlaamse historicus en schrijver Joren Vermeersch.

Joren Vermeersch 1349 Recensie en Informatie

Vanuit het verre Kirgizië zou de Zwarte Dood-bacterie zich vanaf 1339 als een lopend vuurtje verspreiden over alle hoeken van  Europa en delen van Afrika en Azië. Tientallen miljoenen mensen stierven eraan en vaak zorgde de snelle dood voor een enorme paniek, omdat niemand de oorzaak van de ziekte kende. Lag het aan de lucht die men inademde, de stand van de sterren of aan het zondig gedrag van de mensheid? Er moest een verklaring komen. En die vond men dan ook: de joden. Zij hadden de waterbronnen van de christenen vergiftigd. Gevolg: nog meer doden.

De pest breekt uit

Op grond van het onderzoek door de auteur werd ook het voormalig graafschap Vlaanderen niet gespaard, wat nog wel eens gedacht werd. Brugge, Gent, het platteland, de dood sloeg overal hard toe. In 1349 was de pest op haar hoogtepunt en – volgens de auteur – het donkerste jaar uit de Vlaamse geschiedenis. Pas in 1353 was de pest uitgewoed.

Het boek gaat echter vooral over de economische gevolgen van de pest op de bevolking die het overleefde. Hoe pakten zij de draad van hun leven weer op en wie waren de winnaars en wie de verliezers? De prijzen van het voedsel gingen omhoog,  maar de lonen volgden niet.  Het geld werd minder waard, waardoor ook de rijken (adel en Kerk)  het zwaar te verduren kregen.  Zij verloren een groot deel van hun macht. Tot de winnaars behoorden de ondernemers.

De gevolgen van de Zwarte Dood

Logisch dat de elite de klok wilde terugdraaien. De nieuwe wereld was voor hen nog niet te vatten. Er kwamen overheidsmaatregelen dat de lonen niet omhoog mochten en de arbeiders niet hun dorp mochten verlaten (om elders tegen hogere lonen te gaan werken) Tevergeefs. De ambachten kregen het voor het zeggen in de steden en hun verkregen rechten zouden ze met hand en tand verdedigen tegen hun vorsten.

Joren Vermeersch 1349 Recensie

Ondanks de enorme ramp die onze voorouders trof, hadden zij de kracht om door te gaan, verder te werken. Plichtsgetrouw gingen de priesters verder met het zegenen van de zieken tot ook zij bezweken. Hetzelfde geldt voor het ziekenhuispersoneel, van wie niemand de kerst zou halen. En vele vele anderen.

Vermeersch heeft voor zijn scriptie vele archieven bezocht en daar onderzoek gedaan. Hij maakte lijsten van daglonen en het aantal dagen dat er gewerkt werd. Bestudeerde stadsrekeningen, telde het aantal priesterbenoemingen en zette die uit in grafieken.  Al zijn primaire en secondaire bronnen worden achterin het boek vermeld.  In deze lijst kom je namen tegen als Boccaccio, Huizinga en Keynes.

Joren Vermeersch (1981) is op het onderwerp De Zwarte Dood in Vlaanderen en in Europa: economische impact en politieke reactie in 2015 afgestudeerd als master in de geschiedenis aan de universiteit van Gent. Hij kreeg voor zijn scriptie de André Schaepdrijverprijs.

Lichtvoetig en uitstekend geschreven boek over de gevolgen van de grote pestepidemie

Het boek is lichtvoetig en vlot geschreven en geeft een goede inkijk in de tijd van de grote pestepidemie. Het onderzoek richt zich slechts tot Vlaanderen, maar het zal in de rest van Europa niet veel anders geweest zijn. De nadruk ligt op de economische gevolgen van de epidemie.

De conclusie van de auteur: er valt niet te ontsnappen aan het primaat van de economie. De economische realiteit creëert de omstandigheden waar de politiek mee aan de slag kan en niet omgekeerd. Het boek is gewaardeerd met ∗∗∗∗ (uitstekend).

Recensie van Jos van Raan

1349

Hoe de Zwarte Dood Vlaanderen en Europa veranderde

  • Schrijver: Joren Vermeersch (België)
  • Soort boek: geschiedenisboek
  • Uitgever: Uitgeverij Vrijdag
  • Verschijnt: 22 november 2019
  • Omvang: 248 pagina’s
  • Uitgave: Paperback / Ebook
  • Waardering redactie: ∗∗∗∗ (uitstekend)

Bijpassende boeken en informatie

Kate Mosse – Stad van tranen

Kate Mosse Stad van tranen recensie en informatie nieuwe historische roman in de reeks Tijden van vuur. Op 12 mei 2020 verschijnt bij Uitgeverij Boekerij de Nederlandse vertaling van The City of Tears, de historische roman, geschreven door de Engelse schrijfster Kate Mosse.

Kate Mosse Stad van tranen Recensie

Het verhaal  van de historische roman Stad van Tranen speelt zich af tussen 1572 en 1594, afwisselend in Zuid Frankrijk, Parijs, Amsterdam en Chartres. Het is de onrustige tijd van de godsdienstoorlogen en hervormers. In Frankrijk waren dat de hugenoten, waar koning Henri IV van Navarra een belangrijke rol speelde, aanvankelijk protestant, later voor de tweede maal katholiek.

Onrustige tijd van de godsdienstoorlogen en hervormers

Op 24 augustus 1572 vindt er een enorme slachtpartij plaats: de Bartholomeumnacht, waar duizenden hugenoten (protestanten)  vermoord worden onder wie admiraal Coligny. Het conflict begon in 1562, toen katholieke soldaten van de hertog van Guise ongewapende hugenoten vermoordden en eindigt met de ondertekening van het Edict van Nantes in 1598 door de koning, waarbij de hugenoten rechten kregen op de uitoefening van hun geloof. Ondertussen had Nederland te maken met de Tachtig jarige Oorlog en vanaf 1618 was bijna heel Europa verwikkeld in een grote godsdienstoorlog.

Tegen deze achtergrond volgen we het leven van de Hugenootse Minou en haar echtgenoot Piet, dochtertje Marta en hun familieleden. De antagonist is kardinaal Valentin (Vidal) met zijn onwettige zoon Louis. Het verhaal begint in Amsterdam, waar een begijn vermoord wordt en in kasteel Puivert (een bestaand katharenkasteel in Zuid Frankrijk) vindt een aanslag plaats op de kasteelvrouwe Minou. De familie besluit aanwezig te zijn bij de huwelijksfeesten in Parijs van de koning met Marguerite de Valois. En daar zien ze een oude bekende, kardinaal Vidal.

Kate Mosse Stad van tranen Recensie

Langzaam laat Kate Mosse de spanning stijgen. Sommige gebeurtenissen zijn nog niet duidelijk.  Wanneer het dochtertje van Minou en Piet tijdens de grote slachtpartij, vlak na de het koninklijk huwelijksfeest  verdwijnt, moet de familie noodgedwongen vluchten naar Amsterdam zonder hun kind. Dat levert spanningen op in hun huwelijk. Ook in Amsterdam heerst politieke onrust, waar het echtpaar bij betrokken raakt.  In 1578 wordt de katholieke stadsregering afgezet en vervangen door voornamelijk calvinisten. Deze omwenteling staat bekend als de Alteratie en gebeurde zonder bloedvergieten. Ondertussen wordt het de lezer duidelijk wat de relatie is tussen Vidal en Piet. Terug in Frankrijk, in een spookachtig reliquiarium in de buurt van Chartres, uiteraard met heftige regenbuien, komen alle verhaallijnen bij elkaar.

Gedegen, spannende historische roman die vlot leest

Tegen de achtergrond van historische gebeurtenissen en figuren komt het verhaal wat traag op gang en eindigt eigenlijk zonder verrassing. Het leest wel  vlot en de vertaling is prima in orde. De gebeurtenissen in de laatste hoofdstukken zijn iets te toevallig. Het boek is een vervolg op Tijden van vuur, (2018) dat verhaalt hoe Minou en Piet elkaar hebben ontmoet. Hoewel er in het boek naar verwezen wordt, is het niet noodzakelijk om het gelezen te hebben. Mogelijk verschijnt er nog een derde deel, althans het boek eindigt met een cliffhanger.

Heel handig staan de belangrijkste personages uit het boek voorin op een rijtje en wordt de historische achtergrond in een apart hoofdstuk toegelicht. Stad van tranen is gewaardeerd met ∗∗∗∗∗ (zeer goed).

Recensie van Jos van Raan

Stad van tranen

Tijden van vuur deel 2

  • Schrijfster: Kate Mosse (Engeland)
  • Soort boek: historische roman
  • Origineel: The City of Tears (2020)
  • Nederlandse vertaling: Merel Leene
  • Uitgever: Boekerij
  • Verschijnt: 12 mei 2020
  • Uitgave: Gebonden Boek / Ebook
  • Waardering redactie: ∗∗∗∗∗ (zeer goed)

Bijpassende boeken en informatie

Anne Doedens en Jan Houter – Strandroof

Anne Doedens en Jan Houter Strandroof recensie en informatie over de inhoud van dit boek over het verdwenen dorp West-Vlieland. Op 2 juni 2020 verschijnt bij Uitgeverij Walburg Pers dit nieuwe boek van Anne Doedens en Jan Houter.

Anne Doedens en Jan Houter Strandroof Recensie en Informatie

Als de redactie het boek leest, kun je op deze pagina de recensie en waardering vinden het boek Strandroof, een tragisch godsgeschenk voor West-Vlieland, geschreven door Anne Doedens en Jan Houter. Daarnaast zijn hier gegevens van de uitgave en bestelmogelijkheden opgenomen. Bovendien kun je op deze pagina informatie lezen over het nieuwe boek van Anne Doedens en Jan Houter.

Schipbreuk

De auteurs deden in 2019 een onderzoek naar de geschiedenis van het verdronken dorp West-Vlieland en liepen toevallig tegen een document aan uit 1703 dat over een strandroof ging op Vlieland. Uit nader onderzoek bleek dat het ging over tientallen verhoren van West-Vlielanders die bij een “ernstige strandroof met internationale aspecten” betrokken waren. De documenten gaven ruim inzicht in het denken en handelen van de dorpelingen. Daarom besloten ze deze stukken tot de kern van hun verhaal te maken dat ze aanvankelijk wilden naken over een dorpsgemeenschap op Vlieland.

In december 1703 strandde tijdens een zeer zware storm een bijzonder Engels schip de Mary and Sara op de kust van West Vlieland. Zoals wel meer gebeurde, namen de dorpelingen de aangespoelde lading mee naar huis. Maar ditmaal gaat het om kostbaarheden zoals goud, zilver, diamanten en dure kleding, eigendom van een edelman, die echter niet aan boord was. Jutten is verboden. En nu het om een dure lading gaat, komen vertegenwoordigers van het Hof van Holland naar Vlieland om onderzoek te doen.

Verhoren

Bijna alle dorpelingen worden aan een verhoor onderworpen en de bevindingen worden nauwkeuring genoteerd. Het Hof wordt geholpen door een klokkenluidster uit het dorp. Stukje bij beetje komt de waarheid aan het licht. Het boek geeft een aardige inkijk in het denkpatroon van de Vlielanders rond 1700. Ze verzinnen een simpele smoes of weten even van niets. Hun verklaringen zijn vaak tegenstrijdig. Dat geldt ook voor de dominee en zijn vrouw. Dan blijkt dat de Duitse eigenaar van al dat kostbaars lid is van de Orde van de Gulden Vlies en dit belangrijke ordeteken is eveneens in handen gekomen van de Vlielanders. Dat verklaart ook de moeite die het Hof neemt om achter de waarheid te komen.

Achtergrondinformatie

De auteurs geven veel achtergrondinformatie. Vooral over Vlieland en het westelijk deel ervan, dat binnen enige jaren na de scheepsramp verzwolgen wordt door de zee. Inclusief de huizen en de kerk. Ook komt de lezer veel te weten over de dorpssamenleving en hun financiële en sociale omstandigheden. En natuurlijk over de Duitse edelman. Wie was hij en waar was zijn schip naar op weg.

Spaanse Successieoorlog

De stranding van de Mary and Sara gebeurde tijdens de Spaanse Successieoorlog die plaats vond tussen 1701 en 1713. Het was een oorlog van verschillende Europese mogendheden waaronder de Pruisen, Oostenrijk Engeland en de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden tegen het koninkrijk Frankrijk en het Spaanse Rijk. De geallieerden slaagden in hun opzet: ze verhinderden dat deze twee rijken geregeerd werden door Lodewijk XIV van Frankrijk. Deze strijd kostte de Republiek veel geld en maakte een einde aan onze Gouden Eeuw. En Engeland veroverde Gibraltar, tot heden nog steeds een twistpunt.

Anne Doedens en Jan Houter Strandroof Recensie

Aan Vlieland ging deze oorlog niet ongemerkt voorbij. Regelmatig gingen oorlogsschepen bij het eiland voor anker of kwamen Franse kapers in het vizier. Ingekwartierde soldaten namen het er goed van en lieten ook vaak schade aan de huizen achter.

Afloop en ondergang

Uiteindelijk komt de lezer te weten wie de Duitse edelman was en werden de daders gestraft. Maar bij een volgende stranding gebeurde weer hetzelfde. Aan de ramp hebben de West-Vlielanders geld verdiend, al worden slechts twee personen wegens diefstal opgesloten in Den Haag. De huizen verdwijnen binnen 30 jaar na de scheepsramp in de golven en zelfs de ruïnes zijn niet meer te zien. Af en toe spoelen er nog wel wat stenen aan. Hiermee kan je wel spreken van een tragisch godsgeschenk, zoals de subtitel aangeeft.

Het boek en de auteurs

Het boek is voorzien van 30 pagina’s mooie en bijzondere afbeeldingen zoals oude kaarten en een lijst met noten voor wie verder wil onderzoek wil doen. Het verhaal is wat droog geschreven met veel feiten en namen. De auteurs, Anne Doedens, was docent Nieuwe Geschiedenis en auteur van andere boeken over geschiedenis en Jan Houter geschiedschrijver op Vlieland, hebben prima onderzoek gedaan en gepubliceerd. Ze hebben niet eerder gepubliceerde stukken en kaarten in het boek opgenomen. Ze ontvingen in 2014 voor de wetenschappelijke studie 1666 De ramp van Vlieland en Terschelling de Lutineprijs van de gemeente Terschelling. Het boek is gewaardeerd met ∗∗∗∗ (uitstekend).

Recensie van Jos van Raan

Strandroof

Een tragisch godsgeschenk voor West-Vlieland

  • Schrijvers: Anne Doedens, Jan Houter (Nederland)
  • Soort boek: geschiedenisboek
  • Uitgever: Walburg Pers
  • Verschijnt: 2 juni 2020
  • Omvang: 192 pagina’s
  • Uitgave: Paperback
  • Waardering redactie: ∗∗∗∗ (uitstekend)

Flaptekst van het boek over West-Vlieland van Anne Doedens en Jan Houter

Strandroof. In december 1703 strandt een bijzonder schip op het strand van West-Vlieland. De dorpelingen jutten de lading en vinden goud, zilver en diamanten. De inwoners van het langzaam in zee verdwijnende dorp kunnen de kostbaarheden goed gebruiken. De schout probeert de strandroof tevergeefs tegen te gaan.

In december 1704 komt een onderzoekscommissie van het Hof van Holland in Den Haag naar het eiland om uit te zoeken wie zich allemaal aan deze strandroof schuldig heeft gemaakt. De Haagse heren moeten door een muur van stilzwijgen en verhulling heen zien te breken want de waarheid komt niet vanzelf boven water.

Een bundel met tientallen verhoren van het Hof van Holland is bewaard gebleven. De stukken zijn in klad geschreven, snel neergepend tijdens de verhoren. Deze verslaglegging geeft de rechtstreekse ongezeefde werkelijkheid weer van West-Vlieland, een dorp in zijn nadagen. Met eronder gekrabbelde handtekeningen van dorpelingen en kruisjes van wie niet schrijven kon.

Deze verhoren geven niet alleen een uniek inzicht in de dorpssamenleving en de eilander verhoudingen. Langzaam maar zeker komt ook boven water hoe bijzonder het gestrande schip is, dat vlak bij het dorp vergaat, in de zwaarste storm van de achttiende eeuw.

Anne Doedens en Jan Houter reconstrueerden de gebeurtenissen van december 1703, tegen de achtergrond van ruim drie eeuwen historie van West-Vlieland. Met behulp van nog niet eerder gepubliceerde stukken en kaarten van het eiland, krijgt het door de zee verzwolgen dorp een gezicht, vanaf de middeleeuwen tot na de ondergang. Een zandvlakte, de Vliehors, is alles wat er nog rest.

Bijpassende boeken en informatie

Thera Coppens – Johanna en Margaretha

Thera Coppens Johanna en Margaretha recensie en informatie over de inhoud van deze nieuwe geschiedenisboek de Bourgondiërs in de 13e eeuw. In november 2019 verscheen bij Uitgeverij Meulenhoff dit nieuwe biografische geschiedenisboek van Thera Coppens.

Thera Coppens Johanna en Margaretha Recensie en Informatie

Een heerlijk boek over twee niet zo bekende grafelijke zussen die, na het lezen van het boek, het verdienen om hun levensgeschiedenis opgetekend te hebben gekregen.  Het verhaal begint rond 1200 met de vierde kruistocht waarvan hun vader,Boudewijn IX van Vlaanderen en Henegouwen, de aanvoerder was.

Om aan geld te komen om de schepen te betalen die de Venetianen gebouwd hadden voor de kruisvaarders, werd eerst de christelijke stad Zara in Kroatië veroverd en geplunderd.  Hoewel dit tegen de zin van de paus was, werd de stad met alle kerken na de overgave ook nog eens platgebrand.  Vervolgens werd opgetrokken naar Constantinobel (het huidige Istanboell), ook een christelijke stad. En ook deze stad moest het ontgelden. Hier werd Boudewijn gekozen tot keizer en gekroond in de Hagia Sofia. Na een opstand van de Griekse bevolking van Thracie en de belegering van de stad Adrianopel raakte Boudewijn in gevangenschap en werd waarschijnlijk wat later vermoord. De kruistocht eindigde in een ramp en  Jeruzalem werd niet gehaald. Plunderingen en onderlinge ruzies waren oorzaken van de mislukking.  Hun moeder, Maria van Champagne, die met Boudewijn was meegetrokken stierf onderweg aan de pest. Nu waren de zussen Johanna en Margaretha wees en overgeleverd aan machtige heren, van wie de Franse koning Filips II Augustus de belangrijkste was. Hij was hun leenheer, althans voor Vlaanderen. Voor Henegouwen lag dat anders.  Via de bisschop van Luik was de rooms Duitse keizer van dat gebied de leenheer. Johanna, de oudste zus,  werd door toedoen van de slimme Franse koning al snel uitgehuwelijkt aan prins Ferrand van Portugal.

Heerlijk boek over twee minder bekende middeleeuwse grafelijke zussen met een boeiende levensgeschiedenis

Voor Margaretha die pas 10 jaar oud was, werd Bouchard van Avesnes als haar leermeester aangewezen. Ze was hem gehoorzaamheid verschuldigd. Hoewel Bouchard al twee kerkwijdingen had ontvangen, had hij geen trek in het priesterambt. Hij nam haar mee naar zijn kasteel, waar zij machteloos was in zijn handen en al gauw kwam er een huwelijk tot stand. Wanneer Johanna vroegtijdig kwam te overlijden, zou Bouchard graaf van het rijke Vlaanderen en Henegouwen worden.

Na de dood van Johanna had Margaretha in 1222 Bouchard, bij wie ze twee kinderen had gekregen, verlaten en vocht ze haar huwelijk aan als niet  geldig. Ze trouwde in het najaar van 1223 met Willem van Dampierre, een ridder uit de Champagnestreek en een zoon van Gwijde II van Dampierre en Mathilde I van Bourbon. Ze moesten het opnemen tegen de aanstaande keizer van het Roomse Rijk, graaf Willem II van Holland.  Maar ook tegen haar ex en haar eigen kinderen, die aasden op haar macht en geld.  Ondertussen was Lodewijk de IX, de Heilige, de nieuwe koning van Frankrijk geworden.  Hij leidde twee mislukte kruistochten en ook op zijn geschiedenis wordt in het boek uitgebreid ingegaan.

Thera Coppens Johanna en Margaretha Recensie001Boek-Bestellen

Op 29 december 1278 deed Margaretha in Vlaanderen troonsafstand ten gunste van haar zoon Gwijde van Dampierre. In Henegouwen bleef zij nog aan de macht tot aan haar dood; ze werd opgevolgd door haar kleinzoon Jan II van Avesnes. Door het huwelijk van haar zoon Jan van Avesnes met Aleid van Holland werden Henegouwen, Holland en Zeeland in 1299 verenigd. Margaretha overleed op hoge leeftijd in Gent in 1280. Geheel volgens haar laatste wilsbeschikkingen werd haar lichaam bijgezet in de door haar gestichte Abdij van Flines, die in 1790 tijdens de Franse Revolutie werd verwoest.

Thera Koppens schrijft vlot en haar werk is goed gedocumenteerd. Het boek is geen roman; er is weinig bij gefantaseerd om er een verhaal van te maken. Het boek gaat dus voornamelijk over feiten en dat is haar kracht om dan toch voor de lezers boeiend te blijven.  Bart van Loo kan dat ook net als Barbara Tuchman.  Koppens gaat verder dan alleen de levensgeschiedenis van twee zussen.  Ze beschrijft ook de kruistochten en de vele veldslagen en oorlogen in en om Vlaanderen.

Voor iedereen die geïnteresseerd is in de Middeleeuwen is het boek een must

Ze schrijft ook over de culturele erfschatten die onder Margaretha’s bewind het licht zagen: de kathedralen en begijnhoven, bijvoorbeeld in Brugge, de geïllumineerde manuscripten , waarvan Floris ende Blacefloor, geschreven door haar klerk, Diederik van Assenede, wel de bekendste werd. Ook wordt de lezer ruim geïnformeerd over de werken van Jacob van Maerlant. Hiermee wordt de lezer goed geïnformeerd over de tijdgeest in de 13e eeuw.

Het boek, dat voorzien is van zestien pagina’s mooie kleurenafbeeldingen, veel noten en twee stambomen, een lijst van geraadpleegde literatuur en een register, is voor iedereen die geïnteresseerd is in de Middeleeuwen een must. En voor wie dan niet is, een heerlijk tijdverdrijf. Johanna en Margaretha is gewaardeerd met ∗∗∗∗ (uitstekend).

Recensie van Jos van Raan

Johanna en Margaretha

Gravinnen van Vlaanderen en prinsessen van Constantinopel

  • Schrijfster: Thera Coppens (Nederland)
  • Soort boek: biografie, geschiedenisboek
  • Uitgever: Meulenhoff
  • Verschenen: november 2019
  • Omvang: 400 pagina’s
  • Uitgave: Gebonden Boek / Ebook
  • Waardering redactie: ∗∗∗∗ (uitstekend)

Flaptekst van het boek van Thera Coppens

Het tijdperk voor de heerschappij van de Bourgondische graven: voor iedereen die genoten heeft van De Bourgondiërs van Bart van Loo en meer wil weten over de middeleeuwen.

In haar nieuwe boek dringt Thera Coppens door tot de dertiende eeuw, waar een ontzagwekkende vrouw strijd moet voeren tegen de hebzucht van de haar omringende vorsten. Margaretha lag nog in de wieg toen haar ouders stierven en de machtige erflanden Vlaanderen en Henegouwen nalieten aan haar en haar zus Johanna. In de door mannen gedomineerde wereld vormden de schatrijke prinsessen een begeerde prooi in de genadeloze huwelijkspolitiek. Na de dood van Johanna bestreed Margaretha vijandige vorsten en pausen en stuurde haar oorlogsvloot af op haar aartsvijand: rooms-koning Willem II, graaf van Holland. Twee eeuwen later gingen haar graafschappen op in het grote Bourgondische Rijk. Maar als stammoeder van de nieuwe dynastie werkt haar wezen door in de middeleeuwse historie van de Lage Landen.

Bijpassende Boeken en Informatie

Kees van Tilburg – Helden op hengsten

Kees van Tilburg Helden op hengsten recensie en informatie over de inhoud van het boek met verhalen over ruiterstandbeelden. Op 1 november 2019 verschijnt bij Uitgeverij Walburg Pers het boek over de verhalen achter ruiterstandbeelden van Kees van Tilburg.

Kees van Tilburg Helden op hengsten Recensie en Informatie

Een wonderlijke fascinatie. Zo begint de auteur zijn boek. Met camera ging hij op pad en reisde vele kilometers af in 50 landen om koningen, keizers, staatslieden en legeraanvoerders te paard te fotograferen. Een project dat nooit compleet zal zijn en nooit af is; er komen namelijk regelmatig nieuwe beelden bij.

Wonderlijke fascinatie voor standbeelden van ruiters te paard

Voor zichzelf heeft de auteur een definitie gemaakt welke beelden wel en welke niet in aanmerking komen voor de verzameling:  Het beeld  moet een bestaand mens geweest zijn op een paard, vrij staand, uniek en monumentaal.

Kees van Tilburg Helden op hengsten Recensie Boek over Ruiterstandbeelden

Van Tilburg begint (uiteraard) bij Marcus Aurelius in Rome, het oudst bestaande ruiterstandbeeld. En zo komt het boek vol met mooie kleurenfoto’s en alleraardigste verhalen. Bijvoorbeeld over de financiering en over groot, groter grootst. Aan de beelden kan je ook de kunstperiode waarin het gemaakt is herkennen. Neem Godfried van Bouillon (1848), dat in Brussel staat. Nationalisme na de Belgische vrijheidsoorlog. Of het ingetogen beeld van Sint Franciscus in Assisi (2005) in eigentijdse stijl.

Heerlijk historisch kijk- en leesplezier

Er staan ook veel beelden in het boek van onbekende grootheden te paard. Zeker als je het hoofdstuk Azië of Australië bekijkt.  En wie verwacht de Engelse koning Edward VII te paard in een dierentuin in India?  Aan de hand van alle ruiterstandbeelden vertelt Kees van Tilburg kleine en grote historische verhalen. Helden op hengsten is een heerlijk historisch kijk- en leesboek, gewaardeerd met de maximale ∗∗∗∗∗ (uitmuntend).

Recensie van Jos van Raan

Helden op hengsten

Verhalen over ruiterstandbeelden

  • Schrijver: Kees van Tilburg (Nederland)
  • Soort boek: geschiedenisboek, kunstboek
  • Uitgever: Walburg Pers
  • Verschijnt: 1 november 2019
  • Omvang: 304 pagina’s (met illustraties)
  • Uitgave: Gebonden Boek
  • Waardering redactie: ∗∗∗∗∗ (uitmuntend)

Flaptekst van het boek over ruiterstandbeelden

Een klein bericht in de New York Times van 1899, pakte groot uit voor Kees van Tilburg. Ene S.H. Kaufmann had een poging gedaan alle ruiterstandbeelden over de hele wereld in kaart te brengen. Voor zover dat viel na te gaan de laatste poging. Gefascineerd door dit bericht, besloot Van Tilburg zelf zo’n encyclopedische verzameling aan te leggen.

Hij ging met de camera op pad en legde in vijftien jaar tijd vele kilometers af. In meer dan vijftig landen fotografeerde hij honderden leiders die zich met bravoure te paard hadden laten vereeuwigen. En het project is nog niet voltooid, jaarlijks komen er nieuwe beelden bij. Want in de traditie van het oudst bewaarde beeld, dat van de Romeinse keizer Marcus Aurelius uit 176 na Christus, streeft iedere zichzelf respecterende heerser onsterfelijkheid na door zich in brons te paard te laten afbeelden. Vaak tevergeefs, zoals de geschiedenis ons leert.

In ‘Helden’ op hengsten  vertelt Van Tilburg de vele, vaak vermakelijke verhalen die achter de imposante beelden schuilgaan. Over de ruiters en hun heldendaden, de ontstaansgeschiedenis van de beelden, de favoriete paarden – bijna allen berijden hengsten, merries zijn minder geliefd – en over de beeldhouwers. En het zal niet verbazen dat de ruiters vaak minder heldhaftig blijken te zijn dan zij zich voordoen.

Bijpassende Boeken en Informatie

Judith Fanto – Viktor

Judith Fanto Viktor recensie en informatie over de inhoud van deze nieuwe historische roman. Op 17 maart 2020 verschijnt bij Uitgeverij Ambo Anthos de eerste roman van de Nederlandse schrijfster Judith Fanto.

Judith Fanto Viktor Recensie en Informatie

Als de redactie het boek gelezen heeft, kun je op deze pagina de recensie en waardering vinden van Viktor, de eerste historische roman van Judith Fanto. Daarnaast zijn hier gegevens van de uitgave en bestelmogelijkheden opgenomen. Bovendien kun je op deze pagina informatie vinden over de inhoud van de debuutroman van Judith Fanto.

Het boek gaat over de rechtenstudente Geertje van den Berg, die haar verhaal vertelt in de ik-vorm midden in de jaren negentig. Maar centraal staat het leven van Viktor Rosenbaum, haar achteroom. Zijn verhaal wordt in de hij-vorm verteld, waardoor wat afstand wordt genomen van zijn leven. Eposodes uit hun beide levens komen steeds in wisselende hoofdstukken aan de orde. Beide verhaallijnen lopen naar elkaar toe, omdat Geertje op zoek gaat naar haar Joodse identiteit en daardoor gefascineerd wordt door het verborgen leven van Viktor. Volgens de familieverhalen wilde hij niet deugen, was hij een rokkenjager en maakte zijn studies niet af. De jonge jaren van Viktor verliepen in Wenen rond 1914. Wanneer de nazi’s bij de Anschluss in 1938 in Oostenrijk de overhand kregen, speelde Viktor een heldenrol. Judiths familie wil nauwelijks over Viktor praten. Zij moet stiekem in het familiearchief op zolder van haar oma duiken om achter de waarheid te komen.

Op zoek naar een joods familiegeheim

Geertje is van moederskant van Joodse afkomst, maar haar familie houdt zich niet meer aan de joodse tradities. Zij rebelleert en gaat zich Judith noemen. Ook sluit zij zich aan bij Nederlandse Israëlitische Gemeente in Nijmegen, al kost het wel wat moeite om aan te tonen dat ze echt van joodse afkomst is.  “U bent Joods als uw moeder halachisch Joods is”, krijgt ze te horen. En met de geboorteakte van haar moeder is geknoeid.

Wanneer de twee verhaallijnen bij elkaar komen, en het familiegeheim opgelost wordt, is dat een onverwachte en verrassende wending in het verhaal dat ik hier niet zullen verraden.

Namen

Judith Fanto heeft in haar roman veel informatie verborgen. Zo is de betekenis van Judith Joodse vrouw en Viktor betekent overwinnaar. Een vriend van Judith heet Lex en dat betekent de wet. Heel passend bij een rechtenstudent. Opmerkelijk is ook dat Viktor in de opdracht in het begin van het boek anders geschreven wordt: Ter eervolle nagedachtenis van Victor S.  Zou Fanto daarmee bedoelen dat de Viktor uit de roman, niet dezelfde is als haar oudoom. Of een typefout?

De moeder van Judith heet Paulina, afgeleid van Paulus, de apostel die zich tot het christendom bekeerde. De Jodin Paulina is dan ook getrouwd met een katholiek, de vader van Judith.

De hoofdpersoon Geertje verandert haar naam in Judith, omdat ze ervoor uit wil komen dat ze een Jodin is. Ze motiveert dat in haar Verzoekschrift tot Naamswijziging als volgt: Letters zijn symbolen en alleen daarom al heeft elke naam zijn eigen lading. De essentie van ieder wezen komt in die lading tot uitdrukking. Niet voor niets noemen de Joden hun God Hasjem: De Naam. Het is van belang dat je naam de juiste lading draagt, want je leven vangt aan zodra je naam hardop wordt uitgesproken. Vanaf dat moment is een koerswijzing uitsluitend nog mogelijk door een naamswijziging.

Mahler

De componist Mahler is prominent in het boek aanwezig. De families in de twee vertellijnen zijn dol op zijn muziek. De voorouders van Judith hadden bij Mahler om de hoek gewoond. Zo wist Judith dat het zusje van haar grootvader geboren was op de avond waarop Mahlers Tweede Symfonie in de Wiener Musik Verein werd opgevoerd. En dat een ander familielid getrouwd was op de dag dat Mahler zijn Vijfde voltooide. Wanneer Judith een bezoek brengt aan de ouders van haar vriend Thomas draait de vader muziek van Mahler en Mahlers muziek wordt ook opgezet als Judith Thomas aan haar grootouders komt voorstellen. Judith glipt bij dat bezoek naar zolder om snel wat te zoeken in het familiearchief. Wanneer ze weer de woonkamer wil binnengaan, klinken de laatste tonen van de Auferstehung het vertrek. Dat betekent dat ze ten minste 90 minuten op zolder is geweest. Niet zo logisch. De muziek van Mahler, ook een Jood, zit vol symboliek. Behalve een verwijzing naar de dood komt dat niet zo goed uit de verf in het boek.

Auschwitz

Judith is dus op zoek naar haar Joodse identiteit en daar hoort een bezoek aan het vernietigingskamp Auschwitz bij, vindt ze. Ze vraagt aan een nabestaande of er veel veranderd is. De man dacht lang na. De stilte, zei hij uiteindelijk. Nooit hoor ik er en vogel fluiten, een blad ritselen, een bij horen zoeken. In Auschwitz zweeg de natuur als het graf. De schrijfster sluit het toch wel korte hoofdstuk over deze reis af met de indrukwekkende tekst: Hoewel het regende, klapte ik mijn paraplu in. Ik wilde koud worden tot op mijn botten.

Judith Fanto Viktor Recensie001Boek-Bestellen

De jaren 90, waarin Geertje (Judith) in het verhaal leeft, wordt goed weergegeven. De auteur put ongetwijfeld uit haar ervaring: De losse manier van leven en studeren. Viktor, het zwarte schaap van de familie, leeft er schijnbaar op los in Wenen totdat in 1938 de Nazi’s het leven van Joden onleefbaar maken. Dat de familie van Viktor kan ontsnappen, is een wonder, want we lezen in het boek dat de bureaucratie voor Joden die het land willen verlaten, ongenadig is. De naweeën van de Tweede Wereldoorlog en de Holocaust zijn voelbaar in de tweede en wellicht ook in de derde generatie.

Judith Fanto heeft een schilderachtige manier van schrijven met originele vergelijkingen

Is de auteur de Judith uit het boek? Ik weet het niet. Op de kaft wordt vermeld dat Viktor echt heeft bestaan. Fanto werd geboren in 1965 en is jurist en publicist. Ze heet eigenlijk Geertruide van den Heuvel en haar levenspartner heet Thomas, net als in het boek. Het heeft er dus wel de schijn van dat ze haar familiegeschiedenis beschrijft. Viktor is haar debuutroman.

Fanto heeft een schilderachtige manier van schrijven met originele vergelijkingen. Een literair debuut? Ze is er niet ver vandaan. Ze zet de karakters van haar familie en van de Judith uit het boek duidelijk en overtuigend neer. De lezer voelt zich in Wenen opgenomen in de familie.  Maar datzelfde gevoel heeft hij ook in de jaren 90 in Nederland. De verhaallijnen lopen naar een climax, het onwaarschijnlijke familiegeheim. Wie was Viktor werkelijk en is het terecht dat Geertje zich omvormt tot een Jodin. Op die vragen krijgt de lezer antwoord, al vind ik de dubbele climax aan het eind van het boek wat overtrokken. Dat had beter gekund.  Het boek zit vol met symbolen. Wellicht ook iets te veel van het goede. De epiloog waarmee het boek afsluit is indrukwekkend. (vernietigingskamp Maly Trostenets, 1942).  Achterin staat nog een verklarende woordenlijst met veel joodse woorden en gebruiken en een stamboom van de familie. De roman is gewaardeerd met ∗∗∗∗∗ (zeer goed).

Recensie van Jos van Raan

Viktor

  • Schrijfster: Judith Fanto (Nederland)
  • Soort boek: historische roman, debuutroman
  • Uitgever: Ambo Anthos
  • Verschenen: 17 maart 2020
  • Omvang: 392 pagina’s
  • Uitgave: Gebonden Boek / Ebook
  • Waardering redactie: ∗∗∗∗∗ (zeer goed)

Flaptekst van de roman van Judith Fanto

Viktor is het debuut van Judith Fanto. Viktor is een hartveroverende roman, gebaseerd op de lotgevallen van de Weens-Joodse familie van Fanto. Viktor heeft echt bestaan.

Wenen, 1914. De zesjarige Viktor Rosenbaum redt weeskind Bubi uit een vijver in het Praterpark. Tussen hen ontstaat een levenslange vriendschap en Bubi wordt opgenomen in de gegoede Weens-Joodse familie. Viktor, die maar niet wil deugen, ontpopt zich als patser en rokkenjager en maakt geen van zijn vele studies af, tot groot verdriet van de intellectuele Rosenbaums. De Anschluß in 1938 vormt een keerpunt: met heldhaftige vindingrijkheid en brutaliteit beschermt Viktor iedereen die hij liefheeft.

Nijmegen, 1994. Geertje Rosenbaum, de jongste telg van de familie, rebelleert tegen de angst en schaamte waarmee de Rosenbaums hun Joodse identiteit beleven. Wanneer houdt haar familie nu eindelijk op met onderduiken? En waarom wordt Viktor, de broer van haar grootvader, doodgezwegen? Als Geertje op onderzoek uitgaat, stuit ze op een onwaarschijnlijk familiegeheim.

Bijpassende boeken en informatie