Ismail Kadare Het Dromenpaleis recensie en informatie over de inhoud van de Albanese historische roman uit 1982. Op 4 juni 2024 verschijnt bij Uitgeverij Querido de hernieuwde Nederlandse vertaling van de historische roman van de Albanese schrijver Ismail Kadare. Hier lees je informatie over de inhoud van de roman, de schrijver, de vertaler en over de uitgave.
Ismail Kadare Het Dromenpaleis recensie van Tim Donker
Kafka zeggen ze, jaja je weet het wel, of ze zeggen kafkaësk, zoals die gast toen, die met dat haar en die bloes van hem altijd, hij drumde geloof ik in een blackmetalband maar dat nam me nauwelijks voor hem in, of, naja, zo’n kwade was het ook niet geloof ik, maar toen, in de klas en met die scenario’s, waar het heen ging, hij had iets voor ogen met een restaurant en een kok die gespecialiseerd was in de kafkaëske keuken, en dat vond die stapele wat grappig, die stond daar zo’n beetje stom hikkend te lachen daar vooraan in de klas achter dat stomme katheder van hem dat hij overal mee naar toe sleepte, ja dat was lachen he van die kafkaëske keuken, dat stomme hiklachje van hem, ik dacht aan, maar toen was het alweer later, je kunt van een naam een bijvoeglijk naamwoord maken, je kunt een bijvoeglijk naamwoord stukgebruiken, dan heeft het geen enkele betekenis meer, aan zijn vriendin had ik pas echt een gruwelijke hekel, ik haatte haar zo erg dat het bijna opwindend werd, of ook, maar dat was veel vroeger, nu open ik mijn mond om iets te zeggen, nu open ik mijn laptop om iets te schrijven, dat kun je toch niet zeggen man, dat is de grootste schrijver van de twintigste eeuw, dat is een van de allerberoemdste schrijvers allertijden, de gekendste hoogtepunten uit de wereldliteratuur staan op zijn naam, dat kun je toch niet zeggen, het spijt me maar ik vind Kafka eerlijk gezegd toch wel een heel klein beetje overgewaardeerd, ik kan het niet, het lukt me niet, ik snap het niet, en er hoeft in een boek maar een schimmig buro voor te komen, of iets met totalitaire overheidsinstanties, of zelfs maar hoe macht woekert, een labyrintische instelling, en hup daar is dat bijvoeglijk naamwoord dan weer, ooit leefde Kafka en nu is hij dood en sedertdien is alles maar kafkaësk te noemen, ik heb het geprobeerd, ik meen het, eerst, veel vroeger nog, met Het proces, toen woonde ik nog thuis, nu woon ik niet meer thuis, nee, flauw grapje, al zal deze woning nooit helemaal als mijn thuis voelen, maar toen, ik woonde met mijn ouders in dat gezegende huis aan die gezegende Boschdijk, mijn zussen woonden toen al op kamers, in Amsterdam, in Utrecht, weg waren ze, ik nog in het gezegende huis, daar, in bad, die badkamer was altijd een beetje koud, diep in het hete water gedoken las ik, probeerde ik te lezen, in Het proces, het greep me niet, ook later niet, beneden, op de bank, in mijn slaapkamer, voor het slapen gaan, in bed, in de trein, naar Utrecht of naar elders, ik heb het geprobeerd, het greep me niet, later dacht ik dat ik te jong was geweest, ik was zeventien of achttien toen, misschien had ik er niet de ontvankelijke leeftijd voor, maar later, veel later, eigenlijk vrij onlangs nog, probeerde ik het opnieuw, met kortverhalen, met verzamelde brieven, en het lukt me niet, ik kan het niet, zijn schrijven palmt me niet in, ik kom er niet doorheen, het is alsof ik veel te taai vlees sta te snijden en ik geraak er niet door en ik denk waarom zou ik zoveel moeite doen om vlees te snijden dat klaarblijkelijk volstrekt oneetbaar is, of, als u liever een meer vegetariese metafoor heeft, stel u een volmaakt oneetbare perzik voor, ik heb besloten het niet meer te proberen, maar wat dan met dat al te gangbare kafkaësk?, want neem dit nu, neem dit Dromenpaleis nu, Mark-Alem Qyprilli, een Albanese naam is dat, Köprülü in het Osmaans of Turks, een familie die van 1656 tot 1703 een belangrijke politieke rol speelde in het Ottomaanse Rijk, dit is misschien wel misschien niet histories verantwoord, maar Mark-Alem komt op een dag te werk in het Dromenpaleis, “de instelling waar dromen w[o]rden verzameld, geselecteerd en geïnterpreteerd”; het institutionaliseren van droominterpretaties dus, overal wordt gedroomd, iedereen droomt, in het hele Ottomaanse Rijk wordt gedroomd dat is dus al bijkans de hele wereld, en al die dromen komen naar het Dromenpaleis, mensen dienen hun dromen in, bij allerlei kleine dependances van het Dromenpaleis die doorheen het gehele rijk gevestigd zijn, ze komen terecht bij net die instelling waar Mark-Alem werkzaam is, en waar hij heel snel promotie maakt, de dromen worden eerst geselecteerd, weg gaan de dromen die niets te betekenen hebben, de dromen die misschien iets zouden kunnen zijn, misschien iets zeggen, gaan naar de afdeling Interpretatie, natuurlijk staat alles symbool voor, natuurlijk betekent elk beeld iets anders dan wat het beeld zelf betekent, zoals dat is met droomduiding, je moet het zien om te geloven, je moet het niet geloven, elke droom kan iets zeggen over iets subversiefs dat speelt, wie beraamt misschien een aanslag op de sultan, wie gelooft niet in de grootse glorie van het Ottomaanse Rijk, wie werkt tegen, wie denkt anders, je moet het zien om het te geloven, je moet het er wel eerst in leggen om het waar te laten zijn, het gaat, medewerkers zijn beter blind, Mark-Alem krijgt geen enkele vorm van inwerking, maar maakt toch promotie na promotie, hij doet maar wat, hij prutst maar wat, hij leest dromen, probeert ze te interpreteren en doet maar wat, hoe hoger hij komt, hoe harder hij werkt, hoe kleurlozer zijn wereld wordt, het Dromenpaleis wordt een wereld op zichzelf, want “[h]et is een instelling die, meer dan alle andere, volkomen irreëel, onpersoonlijk en zo blind als het noodlot opereert, kortom: het werkt precies zoals je van een overheidsinstantie kunt verwachten”, zegt oom Kurt over het Dromenpaleis, mensen die droomden over potentiële gevaren voor het Ottomaanse rijk, die dus, precognitief, onheil voorkwamen, worden verhoord, dagenlang, wekenlang, in speciale kamers, met vragen die ertoe doen en vragen die er niet toe doen, een groenteboer die droomde krijgt vragen over zijn groente, over van alles, want alles kan van betekenis zijn, betekenis is alleen daar waar je het wil zien, afgesloten kamers, verstoken van daglicht, niet zelden gaan ze er pas in lijkzak weer uit, en Mark-Alem die daar is, die door de labyrintische gangen dwaalt, van de ene afdeling naar de andere, komt er nog een verhaallijn doorheen, als zijtak eerst, zo leek het, de etentjes van de Qyprilli’s, opgeluisterd, vaak, met zangers van heldendichten die de roem van de familie van extra glans voorzien, een droom, notabene één die Mark-Alem zelve twee keer onder ogen kreeg, vertelt, als je het zien wil, van het ondermijnende effect van die etentjes, van die zangers, en de sultan reageert, op een avond, waarop ook Mark-Alem aanwezig is, worden de zangers vermoord, door agenten van de sultan, wordt oom Kurt gearresteerd, door agenten van de sultan, en later wordt oom Kurt ter dood veroordeeld en onthoofd maar dat, hoewel het vaart geeft aan de roman, is, als u het mij vraagt, u vraagt het mij niet, het interessantste niet aan Het dromenpaleis, het interessantste is hoe overheden hun gluiperige klauwen uitslaan tot in uw kop, en dat is allang geen dystopisch toekomstvisioen meer, het internet van lichamen, de sociale druk om u te laten inspuiten met een serum waarvan niemand de gevolgen op langere termijn kan voorspellen, het hameren op oorlogsdreiging en wat u daarmee te maken heeft, de overheid zit allang in uw kop, het voorjaar komt, hoe overheersing werkt, kafkaësk zegt men dan jajaja je weet het wel, maar Het Dromenpaleis is de roman die Kafka alleen maar kon wensen geschreven te hebben, Het Dromenpaleis is “kafkaësk” voorbij, alle bijvoeglijke naamwoorden voorbij, realistischer dan je willen zou, dichterbij dan je hoopt, ongemakkelijk, pijnlijk, briljant, deze roman brengt mij ertoe, nu moet het, kafkaësk wordt kadareïaans, want Kadare, hij, is Kafka lang ja allang voorbij.
Het Dromenpaleis
- Auteur: Ismail Kadare (Albanië)
- Soort boek: Albanese roman, historische roman
- Origineel: Pallati i ëndërrave (1982)
- Nederlandse vertaling: Roel Schuyt
- Uitgever: Querido
- Verschijnt: 4 juni 2024
- Omvang: 232 pagina’s
- Uitgave: paperback
- Prijs: € 23,99
- Boek bestellen bij: Bol / Libris
Flaptekst van de roman uit 1982 van de Albanese schrijver Ismail Kadare
De twintigjarige Mark-Alem, telg van een oud geslacht van hoogwaardigheidsbekleders, krijgt een baan aangeboden bij het Dromenpaleis. In deze kafkaëske instelling beoordelen en interpreteren medewerkers de dromen die men dagelijks in alle delen van het Ottomaanse Rijk verzamelt en noteert. Elke week kiezen ze daar een meesterdroom uit om aan de sultan te presenteren. Die keuze is gebaseerd op de relevantie voor het voortbestaan van het rijk.
Mark-Alem zoekt zijn weg in het bureaucratische labyrint. Wanneer hij verraderlijk snel stijgt op de hiërarchische ladder, wordt hij tegen wil en dank onderdeel van het overheidsapparaat.
In een sprankelende nieuwe vertaling uit het Albanees door Roel Schuyt.
