Tagarchief: Mieke Koster

Iris Murdoch – De klok

Iris Murdoch De klok recensie en informatie over de inhoud van deze Engelse roman uit 1958. In februari 2019 verscheen bij Uitgeverij Kleine Uil een heruitgave van de Nederlandse vertaling door Hella S. Haasse van de roman The Bell van schrijfster Iris Murdoch.

Iris Murdoch De klok Recensie en Informatie

De Klok is een hertaling van een reeds in 1961 in het Nederlands gepubliceerde roman van Iris Murdoch. Een indringende roman over het leven van een lekengemeenschap, geïnspireerd door het Benedictessen klooster dat zich op het aangrenzende terrein bevindt. Ja, hermetisch afgesloten voor de leken. Wanneer zij dat wilden konden zij via, een aparte, van de nonnen afgeloten deel van de kapel,de dagelijkse gebeden bijwonen.

In hoofdstuk een treffen wij Nora Greenfield. Zij ging weg bij haar man omdat zij bang voor hem was. Om diezelfde reden zit zij nu, een half jaar later in de trein, om weer naar hem terug te gaan. Op weg naar Imber Court, op weg naar Paul, een man van dertien jaar ouder en van zijn vak kunsthistoricus. Hij doet daar onderzoek naar oude manuscripten die in het archief te vinden zijn.

In diezelfde trein zitten ook Toby en James, beiden op weg naar Imber Court. James is vanaf het begin  lid van deze lekengemeenschap. Toby komt er zijn vakantie overbruggen. Hij wil deze tijd graag in een spirituele omgeving gebruiken om fysieke arbeid te verrichten en zich geestelijk voor te bereiden om zijn studie tot ingenieur. De informele leider van deze gemeenschap is Michael, dit omdat hij eigenaar is van dit landgoed.

Al haar,  nogal gemankeerde personages, beschrijft Murdoch zonder waardeoordelen

Michael worstel met de macht die hem wordt toebedeeld. “ Hij had altijd gedacht dat een goed mens geen macht mag bezitten. Hij bleef hartstochtelijk aan die mening vasthouden, hoewel hij soms ternauwernood meer wist wat hij daar eigenlijk mee bedoelde, en niet of nauwelijks verband zag tussen deze overtuiging en zijn dagelijks doen en laten” blz 91.

Vanwege een innerlijke grote reis waarvan hij hoopt een antwoord te krijgen op de vraag of hij priester zal worden,  besluit hij zijn landgoed te gebruiken om een spirituele gemeenschap op te zetten.

Iris Murdoch De klok Recensie

Dan lopen er nog een aantal mensen rond, zoals Patchway, de tuinman, een oude vriend van Michael, Peter Topglass een natuurhistoricus, het echtpaar Staffords vanwege huwelijks perikelen, een twee-eiige tweeling Catherine en Nick. Catherine is novice en zal snel intreden in het klooster, haar broer lijkt aan lager wal te geraken vanwege drank en sodomie. Kortom een kleurrijk gezelschap met even kleurrijke gebruiksaanwijzingen. Allen eigenlijk niet echt in staat tot complete contemplatie en onvoorwaardelijke zorg voor de gemeenschap en elkaar.

Je loopt mee door de uitgestrekte mossige bossen en voelt de verstikkende hitte tijdens de eindeloos lange zomerdagen

Michael is homo en heeft vroeger een akkefietje gehad met Nick. Nick raakte verslaafd aan van alles en nog wat en ontspoorde, Catherine is op weg om non te worden, maar is verliefd op Michael. Toby heeft nog geen echt idee over homoseksualiteit. Denkt dat hij verliefd is op Dora, maar hoe zit het Michael, die verliefd is op Toby? En Dora fladdert maar onzeker rond en Paul is maar boos op haar.

En dan nog het verhaal van de Klok. Er wordt een nieuwe bezorgd omdat er op geheimzinnige wijze de oude Klok lang geleden, in het aangrenzende meer verdwenen is. En tegelijkertijd verdween ook een van de nonnen voor altijd in het meer. Het luiden van de Klok betekent het aankondigen van een dood. Toby vindt de oude klok in het meer en op initiatief van Dora besluiten zij samen voor een wonder te zorgen. Op het moment dat de nieuwe Klok geïnstalleerd zal worden ligt daar ineens de oude uit het water opgeviste exemplaar. Als dat maar goed gaat?

Prachtige psychologische roman

De klok van Iris Murdoch is een prachtige psychologische roman. Al haar, in mijn ogen nogal gemankeerde personages, beschrijft zij zonder waardeoordelen. Daardoor wordt je als lezer vanzelf uitgedaagd mee te gaan in al deze levens. Zelfs homoseksualiteit, wat eind jaren vijftig zeker nog een groot taboe was, beschrijft zij op zo’n vanzelfsprekende manier. Waar ik ook erg van onder de indruk ben is hoe Murdoch het landgoed beschrijft. Je ruikt de geur van het meer, het gras, het doolhof van groene gangetjes, de vochtige begroeide muren. Je loopt als lezer mee door de uitgestrekte mossige bossen en voelt de verstikkende hitte tijdens de eindeloos lange zomerdagen. Een heerlijk boek. De klok is gewaardeerd met ∗∗∗∗ (uitstekend).

Recensie van Mieke Koster

De klok

Regenboogreeks, deel 3

  • Schrijfster: Iris Murdoch (Engeland)
  • Soort boek: Engelse roman, psychologische roman
  • Origineel: The Bell (1958)
  • Nederlandse vertaling: Hella S. Haasse
  • Uitgever: Uitgeverij Kleine Uil
  • Verschenen: 2019
  • Omvang: 350 pagina’s
  • Uitgave: Gebonden Boek / Paperback
  • Waardering redactie: ∗∗∗∗ (uitstekend)

Flaptekst van de roman

Met The Bell (1958) vestigde Iris Murdoch definitief haar naam als een van de beste Engelstalige schrijvers. De roman over een groep mensen die – ver van de drukke wereld – tot rust wil komen in de religieuze gemeenschap Imber Court, en is tegelijk geestig en serieus. Zoals altijd combineert Murdoch ook in deze roman een uiterst ingenieuze plot met een scherpe blik op de menselijke geest en de illusies die elke hoofdpersoon over zichzelf koestert.

Centraal in dit verhaal staan Dora, die haar man heeft verlaten, en Michael, de geestelijk leider van Imber Court. Hij is homoseksueel en wordt onmiddellijk verliefd op de jonge student Toby, die een paar maanden op Imber Court komt werken voor hij naar de universiteit gaat. Murdoch schrijft subtiel en met veel compassie over Michael en zijn verliefdheid.

The Bell verscheen in 1961 voor het eerst in een vertaling van Hella S. Haasse als De klok.

Bijpassende Boeken en Informatie

Resi Lankester – Na de val

Resi Lankester Na de val recensie en informatie van boek met journalistieke non-fictie. Op 21 januari 2020 verscheen bij Uitgeverij Nijgh & Van Ditmar het nieuwe boek van Resi Lankester

Resi Lankester Na de val Recensie en Informatie

De zoektocht van een achterblijver staat op de cover het boek. Elf dagen voor zijn zelfdoding, zelfmoord, val, suïcide, het maakt niet uit hoe je het noemt, de uitkomst is en blijft hetzelfde, heeft Resi Lankester nog een gesprek met haar excentrieke vader Erik:

Ik:’ Dus je wilt dood?’
Hij: ‘ Ja.’
Ik:’ Liever vandaag dan morgen?’
Hij:’Ja.’ 

Erik springt uit het raam en overleeft de val niet. Tien jaar later wordt zij gevraagd  door haar werkgever, voor een themanummer, een reeks interviews te maken met kinderen van zelfmoordenaars. Dat is voor haar ook het moment door de erfenis van haar vader te gaan. Tien jaar lang heeft ze dit voor zich uit geschoven. Ontelbare dozen met nagelaten parafernalia van haar vader, waar zij al een kleine schifting in heeft gemaakt bij het uitruimen van zijn huis.

Zij voelt zich onlosmakelijk verbonden met het verhaal van deze overledenen

Pratend voor haar werk met lotgenoten die verrassend openhartig praten over de zelfgekozen dood van een van hun ouders ontdekt zij dat zij niet de enige is die geen kant opkan met vooral  zoveel verwarrende emoties.

Resi Lankester Na de val Recensie001Boek-Bestellen

Zij voelt zich onlosmakelijk verbonden met het verhaal van deze overledenen. Het lijkt of zij allen een leven leidden dat zo zwaar was dat deze levens de dood al in zich droegen.

Voor alle achterblijvers geldt hetzelfde; dat de complexe verbondenheid met  de ‘dader die ook slachtoffer is’ ervoor zorgt dat de rouwfase na zelfdoding relatief lang kan duren. Dat je je als nabestaande geen raad weet met je emoties. Woede, schaamte, schuldgevoel, tekortschieten, verdriet, alles loopt door elkaar. Lankester  schrijft over de rafelranden van rouw. “ Zwarte rafelranden, in de vorm van woede, van teleurstelling, over gemis om wat had kunnen zijn als hij die keuze niet gemaakt had”. (pagina 355)

En al deze kinderen realiseren zich dat zij wellicht belast zijn met een deel van het genenpakket van de overleden ouder. Wat zal het leven hen nog brengen als zij zeker weten belast te zijn? En hoe gaat het lukken om een positieve levenshouding en misschien zelfs ooit weer een gelukkige toekomst voor jezelf te aan te durven?

Het zware rouwproces waar kinderen van zelfmoordenaars stuk voor stuk doorheen moeten gaan als zij durven

Dit boek van Resi Lankester geeft de lezer een kans om over haar schouder mee te kijken in en door dat zware rouwproces waar kinderen van zelfmoordenaars stuk voor stuk doorheen moeten gaan als zij durven. Dat daar heel wat voor nodig is maakt dit boek  op een heldere manier overduidelijk. Met veel liefde, angst, geduld met zichzelf en andere lotgenoten legt Lankester het moeizame proces van rouwen van een zelfmoord open voor allen die hier meer over willen weten. En wat pijnlijk wordt is dat hoe elke  nabestaande op zoek gaat naar antwoorden op honderdduizend vragen over het hoe en waarom, struikelt over de wet van de opgestapelde vragen. Een indrukwekkend en dapper boek dat is gewaardeerd met ∗∗∗∗ (uitstekend).

Recensie van Mieke Koster

Na de val

Zoektocht van een achterblijver

  • Schrijfster: Resi Lankester (Nederland)
  • Soort boek: journalistieke non-fictie
  • Uitgever: Nijgh & Van Ditmar
  • Verschenen: 21 januari 2020
  • Omvang: 368 pagina’s
  • Uitgave: Paperback / Ebook
  • Waardering redactie: ∗∗∗∗ (uitstekend)

Inhoud van het boek van Resi Lankester

Journalist Resi Lankester is halverwege de twintig wanneer haar vader, een excentrieke Amsterdamse boekhandelaar, van driehoog uit het raam springt. Hij overleeft de val niet. Tien jaar later wordt ze voor haar werk gevraagd een interviewreeks met kinderen van ‘zelfmoordouders’ te maken. De nabestaanden die ze spreekt vertellen openhartig over de heftige nasleep van de zelfgekozen dood van hun vader of moeder.

Aangemoedigd door hun openheid besluit Resi haar eigen verhaal en dat van haar overleden vader te reconstrueren. Op zoek naar antwoorden over hem, zichzelf en hun liefdevolle maar complexe vader-dochterrelatie duikt ze voor het eerst in de vele verhuisdozen vol kaartjes, audio-opnames, brieven en dagboeken van haar vader.

Na de val is een journalistieke én persoonlijke zoektocht naar antwoorden op de vele vragen waar je als nabestaande mee te maken krijgt. Hoe moet je rouwen na zelfmoord? Is zelfdoding dapper, of juist niet? En waarom voelt elke achterblijver zich schuldig? Een even indrukwekkende als meeslepende memoir.

Bijpassende Boeken en Informatie

Paolo Maurensig – De duivel in het laatje

Paolo Maurensig De duivel in het laatje recensie en informatie over de inhoud van deze nieuwe Italiaanse roman. Op 29 oktober 2019 verscheen bij uitgeverij Serena Libri deze roman van de Italiaanse schrijver Paulo Maurensig.

Paolo Maurensig De duivel in het laatje Recensie

Wat een waanzinnig prachtig boekje van niet meer dan 154 bladzijden. Een roman? Sprookje? Fabel? Maar in ieder geval spannend tot aan het eind.

Een succesvol schrijver begint vanwege verhuizing zijn huis te ruimen en stuit op stapels manuscripten die hem in de loop der jaren zijn toegestuurd ter beoordeling. Daar tussen een nooit geopende enveloppe, waarin het volgende verhaal zijn aandacht trekt. Met name vanwege het ontbreken van de naam en adres van de auteur. Dit anonieme manuscript draagt de titel; De duivel in het laatje. De anonymus meldt dat hij dit verhaal hoorde van ene priester Cornelius. Het verhaal gaat zo: Ene Friedrich wordt er door zijn oom en werkgever op uit gestuurd om een congres over psychoanalyse bij te wonen in het Zwitserse Kúsnacht.  Daar woonde en stierf Carl Gustav Jung en ter ere van zijn dertigste sterfdag werd er dat jaar een driedaags congres gehouden.

De duivel als transformist

Tussen al de sprekers ontdekt hij een priester die later die ochtend een verhandeling houdt met als titel: De duivel als transformist. Friedrich raakt geïntrigeerd door deze spreker en raakt met hem in gesprek. Dit is zijn kans om een goed verhaal voor zijn krant te schrijven. Het blijkt dat priester Cornelius een standplaats heeft in rustig Zwitsers dorp Dichtersruhe waar de grote Goethe ooit één of twee dagen heeft vertoeft. Een dorp dat zomers een levendig toeristenoord is, de bossen rond het dorp zijn prachtig, mensen komen er graag. Maar in de winter verandert het in een gesloten gemeenschap. Cornelius is daar geplaatst ter ondersteuning van de negentig jarige pastoor Christophorus die langzaam te oud wordt voor zijn geestelijke taken en zich vooral wijdt aan het schrijven van zijn memoires. Natuurlijk krijgt Cornelius als nieuwkomer in dit dorp geen poot aan de grond onder de parochianen. Maar dan komt hij erachter dat niet alleen de pastoor maar bijna alle volwassen dorpelingen zich groet schrijvers en/of dichters wanen, literaire ambities hebben.  De grote Goethe heeft hen allen geïnspireerd.

Aha, dat is goed nieuws. Cornelius begint zijn preken te larderen met citaten van “Grote Schrijvers” en natuurlijk ook van Goethe. Langzaam maar zeker begint dit zijn vruchten af te werpen. Gaat Cornelius geaccepteerd worden?

Paolo Maurensig De duivel in het laatje Recensie

Maar op een dag verschijnt de duivel in hoogst eigen persoon in het dorp. Hij windt Pastoor en Burgemeester om zijn vinger. Een uitgever Bernhard Fuchs genaamd, die zich wil vestigen in dit gesloten dorp, waar het nog nooit één buitenstaander is gelukt zich te vestigen. Hij gaat de grote Goethe prijs uitreiken voor het beste manuscript. Cornelius vertrouwt het niet, maar vindt geen gehoor. ”Het is inmiddels wel duidelijk dat hij de burgemeester als de plaatsvervanger Gods in zijn greep heeft, en zelfs de huishoudster zou naakt op het plein dansen als hij dat zou vragen. Voor mijn ogen speelt zich op zijn zachtst gezegd een nogal gênant tafereel af, waarbij ik tot mijn spijt aanwezig moet zijn. Het is onverklaarbaar dat mensen die meer dan volwassen zijn – zelfs de burgemeester is allang de zeventig gepasseerd – zich gedragen als kinderen bij het zien van een suikerspin” (pagina 74).

Legt een menselijk mechanisme bloot waaraan blijkbaar niemand ontkomt

Heeft het dorp jarenlang strijd gevoerd tegen hondsdolheid vanwege de grote aantallen vossen in de omgeving. De vraag is of en hoe de strijd tegen deze vos  zich gaat ontwikkelen. Wie is de vos, wie heeft hem toegelaten, met welk belang? en waar is hij op uit? Wie heeft hij nodig om zijn spel te spelen? En wie laat zich daarmee in? Verdeel en heers op verschillende maatschappelijke lagen is nodig. Wie heeft de leiding? En hoe en door wie wordt deze gestuurd en gevoed? En hoe lang gaat zoiets goed?

De duivel is in iedereen gevaren daar in Dichtersruhe. Paolo Maurensig legt met dit sprookje een menselijk mechanisme bloot waaraan blijkbaar niemand ontkomt wanneer het erop aankomt. Een verhaal over machtsmisbruik, over verdeel en heers, over volgers,en wie de dienst uitmaakt. Wellicht een modern sprookje met een duister eind. Een sprookje dat bij mij in ieder geval leidt tot zelfonderzoek. Deze Italiaanse roman is gewaardeerd met de maximale ∗∗∗∗∗ (uitmuntend).

Recensie van Mieke Koster

De duivel in het laatje

  • Schrijver: Paolo Maurensig (Italië)
  • Soort boek: Italiaanse roman
  • Origineel: Il diavolo nel cassetto (2018)
  • Nederlandse vertaling: Hilda Schraa
  • Uitgever: Serena Libri
  • Verschenen: 29 oktober 2019
  • Omvang: 154 pagina’s
  • Uitgave: Paperback
  • Waardering redactie: ∗∗∗∗∗ (uitmuntend)

Flaptekst van de roman

Een vredig dorp in een Zwitsers dal, Dichtersruhe. Toeristen komen er graag. Goethe heeft er ooit gelogeerd, de dorpelingen zijn er trots op. De bossen rond het dorp zijn prachtig. Wel zijn er vossen maar ze bijten niet. Dan sluipt de duivel het dorp binnen. De komst van een indrukwekkende uitgever leidt eerst tot vreugde onder de schrijvende dorpelingen. Die verandert al spoedig in haat en nijd en woede. De dorpelingen gaan elkaar te lijf; de vossen huilen en sluipen naderbij. De duivel is in iedereen gevaren.

Paolo Maurensig werd in 1943 als zoon van een banketbakker geboren in Gorizia, aan de grens van Slovenië. Zijn vader stierf toen hij nog vrij klein was en Maurensig groeide met zijn twee zussen en zijn moeder op. Op zijn twintigste vertrok hij naar Milaan waar hij allerlei baantjes had. Tegenwoordig woont hij in Udine. Hij debuteerde na zijn vijftigste, in 1993, met De Lüneburger variant. Deze roman werd meteen een succes en is vertaald in meer dan dertig talen. Overige werken van hem in het Nederlands: Kreeftengang (1997), Gekrenkte Venus (2001), Licht en tegenlicht (2003) en De scharlaken man (2005). De duivel in het laatje is zijn elfde roman.

Bijpassende Boeken en Informatie

Natascha Wodin – Ergens in dit duister

Natascha Wodin Ergens in dit duister recensie en informatie over de inhoud van deze Duitse roman. Op 15 januari 2020 verscheen bij Uitgever Atlas Contact de Nederlandse vertaling van Irgendwo in diesen Dunkel de roman van de Duitse schrijfster Natascha Wodin.

Natascha Wodin Ergens in dit duister Recensie en Informatie

Een adembenemend mooi en heftig en dapper boek. Zij durft wel, deze Natascha Wodin. Een nietsontziende, hartverscheurende zoektocht naar een eeuwig afwezige vader, die zo een onuitwisbare stempel zette op haar kindertijd, haar ontwikkeling en op de rest van het gezin.

De geschiedenis van vader en moeder, begonnen in de Oekraïne, vervolgd en verjaagd, naar Duitsland en daar aan het eind van de oorlog tewerkgesteld als dwangarbeiders in de oorlogsindustrie. Vrouwen gescheiden van de mannen en toch was moeder zwanger. Het grote zwijgen na de oorlog, zowel door de Duisters als door de miljoenen ‘ displaced persons’ uit Oost-Europa. Het wonen in krotten, nauwelijks een  inkomen, afhankelijk van voedselhulp, en een vader die vanwege zijn mooie stem opgenomen wordt in het Kozakkenkoor, waardoor hij veel reist door Europa en Rusland. En een moeder die de last van haar geschiedenis, haar heimwee naar de Oekraïne, niet meer kan dragen en zelfmoord pleegt op haar 36ste. De meisjes, want Natscha heeft nog een jonger zusje beginnen aan hun zwerftocht langs tehuizen, pleeggezinnen, waar zij soms een sprankje licht en lucht ervaren. Maar vaders stem volstaat niet meer. Hij komt weer thuis en de meisjes dus ook. Vooral zwaar voor Natascha. Vader heeft last van een angst voor  vuil. Dus wanneer in het weekend het huishouden gedaan moet worden is dat vanwege de ijzeren discipline van vader, gecombineerd met zijn fobie natuurlijk nooit goed genoeg.

Nietsontziende, hartverscheurende zoektocht naar een eeuwig afwezige vader

Intussen is het op school ook geen pretje. De meisjes met hun Russische achtergrond, plus de plek waar zij wonen, de wijk van de afgewezenen, zijn de ingrediënten om gepest te worden. Wodin over deze plek;” Het was ons territorium, ons land, waar we de vrijheid van de verschoppelingen genoten, ons stuk onbeheerd natuur- het geschenk van de mensen die ons niet in hun stad wilde hebben” (pagina 95), maar daar kon je toch niet bij willen horen?Maar waar dan wel bij? Het onbereikbare. Prachtig verwoord Wodin deze onmacht, de zoektocht naar het ontoegankelijke;” Ik was altijd gevangen, wilde altijd weg, op z’n minst naar de binnenplaats, op z’n minst naar de vrijheid van de uiterwaarden en kiezelgroeven.

Natascha Wodin Ergens in dit duister Recensie001Boek-Bestellen

Het was een voortdurend verlangen naar elders waaraan ik leed, net als het heimwee van mijn moeder, alleen hunkerde ik niet naar de Oekraïne, maar naar het Duitsland voor onze deur. Verraad dus, in ieder geval aan haar vader die zijn leven lang geweigerd heeft zich het Duits eigen te maken. Altijd met zijn rug naar de Duitse maatschappij heeft geleefd. En nu, op zijn sterfbed vraagt zijn dochter zich af of ook zij in de ogen van haar vader een verraadster is. Zij, die bij de eerste de beste gelegenheid de kant van de Duitsers heeft gekozen. Zo werd zij bondgenote van hen die hem hebben onteerd, geslagen en bespot. En had hij, die nooit vrijheid had gekend, wiens leven zich in de wurggreep van twee dictaturen had afgespeeld, een ander, en bovendien zijn eigen kind, ooit vrijheid kunnen geven? Reducerend en deducerend reist Wodin terug door het verschrikkelijke leven van haar ouders, van haar vader. Haar vader, aan bed gekluisterd, tot steeds minder in staat, ogen/oren/ benen, sluitspieren, de onttakeling is mensonterend, en Wodin is de enige die deze teleurgestelde man, haar vader, iedere twee weken bezoekt. Zij maakt ruzie met het verplegend personeel wanneer de verzorging van vader weer eens ernstig veel te wensen overlaat. Nog een prachtig citaat over de observatie van het oude lijf van haar vader; zijn huid was niet slap, zoals ik bij een oud mens had verwacht, maar spande zich over zijn skelet als okerkleurig glanzend cellofaan dat op knappen staat. Zijn aanblik deed mij denken aan een groot verhoornd insect, dat zich op zijn achterpoten had opgericht en voorgoed in die houding had verstard. Zo mooi, zo aanschouwend beschreven, bijna liefdevol. Nee, dit boek is een afrekening met haar vader denk ik.

Een adembenemend mooie, heftige en dappere roman

Wat knap dat het Natascha Wodin lukt objectief verslag te doen van het gemankeerde leven dat haar ouders, maar vooral haar vader leefde, de lezer meeneemt door haar eigen socialisatie en vorming, zichzelf absoluut nergens spaart, en waarom heb ik, Ze kwam uit Marioepol, nog niet gelezen? Wat kan deze Natascha Wodin schrijven zeg. Ergens in het duister is gewaardeerd met de maximale ∗∗∗∗∗ (uitmuntend).

Recensie van Mieke Koster

Ergens in dit duister

  • Schrijfster: Natascha Wodin (Duitsland)
  • Soort boek: Duitse roman
  • Origineel: Irgendwo in diesen Dunkel (2018)
  • Nederlandse vertaling: Anne Folkertsma
  • Uitgever: Atlas Contact
  • Verschenen: 15 januari 2020
  • Omvang: 223 pagina’s
  • Uitgave: Gebonden Boek / Ebook 
  • Waardering redactie: ∗∗∗∗∗ (uitmuntend)

Flaptekst van de nieuwe roman van Natascha Wodin

Ergens in dit duister van Natascha Wodin is het huiveringwekkende vervolg op “Ze kwam uit Marioepol’, het hartverscheurende boek over Wodins moeder. “Ik was tien jaar oud toen mijn moeder zich in oktober 1956 in de Regnitz verdronk. Op dat moment was mijn vader niet thuis. Minstens twee weken lang lag het lijk van zijn jonge vrouw in een koelcel, terwijl er vergeefs naar hem werd gezocht.” Hij duikt ten slotte op.

Voor het jonge meisje Natascha blijkt de terugkomst van haar Russische vader geen troost, maar het begin van een ijzingwekkende dwaaltocht door het naoorlogse Duitsland. Een treurige jeugd, alleen draaglijk omdat de oudere Natascha er met enige humor over kan schrijven. En al die tijd zwijgt haar vader, Duits leert hij niet, contact met haar wil hij amper – en nooit, nooit spreekt hij over wat hij onder de terreur van Stalin, onder de nazi’s, in het Duitse vluchtelingenkamp heeft moeten meemaken. De dood van haar vader is voor Wodin de aanleiding om het verhaal over hem te schrijven.

Bijpassende Boeken en Informatie

Wolf Wondratschek – Zelfportret met Russische piano

Wolf Wondratschek Zelfportret met Russische piano recensie waardering en informatie over de inhoud van deze Duitse roman. Op 4 april 2019 verschijnt bij Uitgeverij Lebowski de roman van Wolf Wondratschek Zelfportret met Russische piano.

Wolf Wondratschek Zelfportret met Russische piano Recensie

De schrijver ontmoet in een koffiehuis in Wenen de uitgerangeerde Russische pianist. De stand van zaken omtrent zijn leven vat hij zo samen: ”Onbegrijpelijk hoe nutteloos een mens kan worden, die op het eind in een gat in je geheugen past, zonder schoenen, zonder dromen….” Direct al op de eerste bladzijde van dit boek trekt Wondratschek je zijn verhaal in. Met woorden die maken dat je met de schrijver en de pianist wegdroomt, mijmert, over het leven van de oude man Soeverin, lang geleden een beroemde Russische pianist. Dat je je als lezer telkens weer afvraagt of de schrijver en de pianist elkaar nodig hebben om in gesprek te zijn. Want zijn ze dat eigenlijk wel?

Onbegrijpelijk hoe nutteloos een mens kan worden, die op het eind in een gat in je geheugen past, zonder schoenen, zonder dromen…

De pianist is stel je je zo voor; een goedmoedige oude Russische man, met Aziatische trekken die hij van zijn grootvader heeft, het product van zich generaties lang vermengde volksstammen, een ver achter de Oeral opgegroeid kind van de Russische steppe, dat meer sliep dan dat hij jak reed. Zo’n gedrongen krachtige figuur waarbij je je niet kunt indenken dat hij ooit achter een concertvleugel zat. En nu is hij oud. Hij heeft de blanke huid van een zieke, met het kopje waar hij uit drinkt weet hij nauwelijks zijn mond te bereiken. Zijn ogen tranen, hij kan niet meer tegen het licht. En dan weer zo’n mooie zin; “Zijn zeventig levensjaren kunnen tussen de zinnen in niet ineens in rook opgaan.” (pagina 38).

Wolf Wondratschek Zelfportret met Russische piano Recensie

Wondratschek vertelt over de handen van de pianist na het geven van een concert. Dat die handen heel goed weten tijdens het spelen wat ze doen, maar daarna weet hij zich met die handen geen hemelse raad. En dan ook nog eens dat applaus. Een grote schande is het. Dat moest eigenlijk bij de wet verboden worden. Maar heeft het publiek dan wel echt geluisterd naar Beethoven, Brahms, Schubert. Daarna durf je je niet te laten horen. Respect voor de componisten a.u.b. Totdat iemand hem voorstelt muziek te gaan spelen waar niemand op zit te wachten. Wat een lumineus idee. Spelen wat niemand bevalt, dat was de moeite waar om over na te denken. Uiteindelijk komt dit Soeverin duur te staan. Russische kunstenaars behoren te dansen naar de pijpen van het regime, het Stalinisme, zo niet dan wordt het leven je ernstig zuur gemaakt, dus vertrek je.

Oud worden, uitdoven, vergaan, oplossen in vergetelheid in Wenen

En dan, oud worden, uitdoven, vergaan, oplossen in vergetelheid al is dat de wereldstad Wenen waar veel ontheemde Russen wonen, niet al te ver van huis. Wat moet je dan? De schrijver komt erachter dat de pianist wel vragen stelt maar niet op zijn antwoord zit te wachten. Dat geeft vrij spel om de zoektocht van de schrijver naar de pianist, en de woorden van  de pianist door elkaar heen te laten overlopen. Wie is er aan het woord? Wie is de luisteraar? En wat moet de lezer hiermee?

Wondratschek maakt het de lezer niet makkelijk met deze roman vind ik.  Verwacht vooral geen plot. Veel gefilosofeer zowel van de schrijver als de pianist. Grote levensvragen over de liefde, genieten,  muziek, dood, rouw. Vooral veel vragen maar verwacht  geen antwoorden. Het is een roman die volgens mij heel langzaam gelezen moet worden.

Wellicht gaat deze roman over ontmoetingen, met de ander, met jezelf, de menselijke zoektocht door alle omstandigheden heen. Wellicht, wanneer ik dit boek weer eens lees ik hier heel anders over denk. Zelfportret met Russische piano is gewaardeerd met ∗∗∗∗ (uitstekend).

Recensie van Mieke Koster

Zelfportret met Russische piano

  • Schrijver: Wolf Wondratschek (Duitsland)
  • Soort boek: Duitse roman, psychologische roman
  • Origineel: Selbstbild mit russischem Klavier (2018)
  • Nederlandse vertaling:
  • Uitgever: Lebowski
  • Verschijnt: 4 april 2019
  • Omvang: 288 pagina’s
  • Uitgave: Paperback / Ebook
  • Waardering redactie: ∗∗∗∗ (uitstekend)
  • Recensie boek: Wondratschek maakt het de lezer niet makkelijk met deze roman vind ik.  Verwacht vooral geen plot. Veel gefilosofeer zowel van de schrijver als de pianist. Grote levensvragen over de liefde, genieten,  muziek, dood, rouw. Vooral veel vragen maar verwacht  geen antwoorden. Het is een roman die volgens mij heel langzaam gelezen moet worden….lees verder >

Wolf Wondratschek bij tv-programma VPRO Boeken

Op zondag 28 april 2018 was Wolf Wondratschek te gast bij het VPRO tv-programma boeken om over zijn roman Zelfportret met Russische piano te spreken.

Wolf Wondratschek Biografische Informatie

Geboren op 14 augustus 1943
Geboorteplaats: Rudolstadt, Thüringen, Duitsland
Nationaliteit: Duitsland
Taal: Duits
Discipline: schrijver
Soort boeken: romans, verhalen
Boeken van Wolf Wondratschek >

Bijpassende Boeken en Informatie

Miriam Guensberg – Held zonder vaderland

Miriam Guensberg Held zonder vaderland recensie en informatie over de inhoud van de biografie van haar vader. Op 24 oktober 2019 verscheen bij Uitgeverij De Kring het nieuwe boek van Miriam Guensberg.

Miriam Guensberg Held zonder vaderland Recensie en Informatie

De Held, de vader van Guensberg, waar deze biografie over gaat, is de Poolse Jood Dolek Guensberg, die als arts bij de eerste Poolse Panterdivisie o.a. streed voor de bevrijding van Zuid-Nederland. Haar vader, de zachtaardigste, vredelievendste, altruïstische, goedgemutste vader, minnaar, hardst werkende man, die er op deze aardkloot rond heeft gelopen. Tenminste in de ogen van zijn dochter. Maar ook een verdrietige man die tijdens zijn leven zoveel slachtoffers heeft gezien, zoveel dierbaren heeft verloren in de jaren tijdens de tweede wereldoorlog. Maar nooit één woord daarover. Wel bij tijd en wijle dat diepe ontroostbare in zijn ogen, dat onbereikbare zwarte, waar hij soms naar verdween.

Prachtig, moedig, en een heftige zoektocht naar het leven van haar vader van voor en tijdens de oorlog. Een ernstig pijnlijke geschiedenis. Maar ook een geschiedenis van onvoorwaardelijke liefde voor zijn vrouw Milleke, die hij aan het eind van de oorlog in Breda ontmoet. Deze liefde geeft hem de kracht om na de oorlog de zwarte, duistere kant van zijn leven, achter zich te laten.

Een held zonder vaderland, dat is haar vader

Omdat vader nooit sprak over de oorlog en de holocaust neemt Guensberg op basis van feitelijke informatie over de rol van Polen in de oorlog de lezer mee door een bijna niet te geloven geschiedenis. Waarom haar vader tekende. Met de inzet van zijn eigen leven zou hij Polen bevrijden van de duivelde tirannen Hitler en Stalin. Polen, al decennia overheerst door Pruisen, Rusland en Oostenrijk en  nu door Stalin en Hitler samen bekonkeld wat haar toekomst zou zijn.

We volgen vader door het bezette Europa, door de ogen van zijn dochter. Zij schets de verschrikkingen op het slachtveld, de achteloosheid waarmee dit Poolse regiment door de westerse wereld miskend werd en is, ook nog na de oorlog.  En hoe de Poolse generaal Mazcek de moreel van zijn manschappen hoog wist te houden. Hij was een man onder de mannen, had niets formeels, sliep net als zijn soldaten in gevechtssituaties onder zijn tank, hij was slim, geestig, warm, wijs, inventief en had moed als deugd hoog in het vaandel staan. Vecht, maar blijf humaan, was zijn devies”

Miriam Guensberg Held zonder vaderland Recensie

De Poolse troepen worden toegevoegd aan het Canadese leger en doen mee aan de landing augustus 1944 op de stranden van Normandië. Zo trekken zij mee met de geallieerden noordwaarts om grote delen van Nederland te bevrijden.

Het is natuurlijk een wonder hoe een Pools joodse arts zich aanmeldde om mee te echten in deze oorlog. Immers had hij de optie om te vluchten. Hij studeerde in Italië af als arts omdat een Jood in Polen geen artsenopleiding mocht doen. Het antisemitisme tierde welig in Europa, maar omdat Dolek Guensberg wist wat er aan de hand was, wist hoe het leven in Europa en specifiek in Polen slechter werd voor de Joden was hij er van overtuigd Polen, was zijn missie samen met het Franse leger, hier een einde aan te maken.

Prachtig en moedig, een heftige zoektocht naar het leven van haar vader van voor en tijdens de oorlog

De zoektocht die Miriam Guensberg naar Polen maakt om meer inzicht te krijgen in het bewogen leven van haar vader en het lot van zijn familie. De rol van het Poolse leger aan beide kanten van het front en de stateloosheid van hen na hun inzet voor Polen en Europa geeft een ontluisterend beeld. Een held zonder vaderland, dat is haar vader. En de titel van dit dekt oprecht de lading van deze biografie. Het is een liefdesdaad voor haar vader en een oproep voor de erkenning van de rol van het Poolse leger bij de bevrijding van een groot deel van Europa. Held zonder vaderland is gewaardeerd met ∗∗∗∗ (uitstekend).

Recensie van Mieke Koster

Held zonder vaderland

Mijn vader Pools, Joods en bevrijder

  • Schrijfster: Miriam Guensberg (Nederland)
  • Soort boek: biografie
  • Uitgever: Uitgeverij De Kring
  • Verschenen: 24 oktober 2019
  • Omvang: 190 pagina’s
  • Uitgave: Paperback
  • Waardering redactie: ∗∗∗∗ (uitstekend)

Flaptekst van de biografie van de vader Miriam Guensberg

In “Held zonder vaderland” wordt het leven van de Poolse Jood Dolek Guensberg geschetst, die als arts bij de Eerste Poolse Pantserdivisie streed. Bij de bevrijding van Zuid-Nederland ontmoet hij zijn grote liefde. Na de oorlog bouwt hij met haar een nieuw bestaan op in Twente en wordt één van Nederlands eerste anesthesisten.

Over de Holocaust en de oorlog spreekt hij nog zelden. Miriam Guensberg, die meerdere romans over haar Pools-Joodse achtergrond schreef, duikt ditmaal als biografe in het bewogen verleden van haar vader. Ze zoekt in brieven en documenten en reist naar zijn geboortedorp Nowy Targ. Daar doet ze gruwelijke ontdekkingen over het lot van haar familie. Ook belicht ze de miskende rol van de Poolse bevrijders en de tragiek van hun aan Stalin geofferde vaderland.

Dit persoonlijke verhaal over een moedige en veerkrachtige man zal geen lezer onberoerd laten.

Bijpassende Boeken en Informatie

Machteld Siegmann – De kaalvreter ∗∗∗∗∗

Machteld Siegmann De kaalvreter recensie en informatie van deze nieuwe roman. Op 3 september 2019 verschijnt bij Uitgeverij Ambo Anthos de roman De kaalvreter van de Nederlandse schrijfster Machteld Siegmann.

Machteld Siegmann De kaalvreter Recensie en Informatie

Dit debuut van Machteld Siegmann heeft mij van het begin tot aan het eind bij de strot gehad. Op pagina 29 was ik al overtuigd van mijn 5 sterren beoordeling. Een wanhopig mooi boek, dat het ingewikkelde dagelijks leven beschrijft van Leie Blum. Een  driejarig Joods meisje wanneer zij in de oorlog  geplaatst wordt bij een boeren pleeggezin in Zanegeest. Wat zij bij zich heeft is een oude koffer waar haar ouders blijkbaar niets in hebben gedaan? Sindsdien is Leie aan het wachten, eerst op haar ouders, later op iets dat zij niet precies kan definiëren. Wachten lijkt haar enige houvast.

Een wanhopig mooi boek

Het duurt even maar het lijkt erop dat zij langzaam haar draai begint te vinden op de boerderij. Vader en Mem verzekeren haar dat zij er net zo bij hoort als de andere kinderen. En soms merkt Leie dat zij even gestopt is met wachten al blijft haar gedrag zichtbaar “anders”. Dirk, een jongen die wanneer Leie een jaar of 18 jaar eens het erf op fietst met vrienden om voor één nacht de tent op te zetten en dan weer door te gaan, wordt haar man. Als door God gezonden is hij. Wanneer haar ouders nooit meer terugkomen is hij wellicht degene, het grote waar zij op wacht.

Zij hadden haar nooit alleen moeten laten gaan

En, ja, Dirk wordt Leie haar echtgenoot. Zij krijgen twee jongens, Anton en Meeus en Leie ontwaakt. Zij lijken een gelukkig boeren gezin met elkaar. Alles loopt op rolletjes, alhoewel Leie soms even verdwijnt. Het land in, zwervend en onbereikbaar. Maar elke keer keert zij weer terug, deze mooie jonge vrouw. Totdat haar pleegmoeder Mem overlijdt. Leie gaat in haar eentje naar de begrafenis maar wanneer zij weer thuiskomt is alles anders. Wat is er gebeurd? Wat is daar gebeurd? Zij hadden haar nooit alleen moeten laten gaan.

Machteld Siegmann De kaalvreter Recensie

Siegmann schreef met de Kaalvreter een mozaïekroman. Vanuit het perspectief van alle gezinsleden neemt Siegmann de lezer mee langs de vragen, verhalen, herinneringen, verlangens, onmacht, schuldgevoelens, van het drama dat zich afspeelt in het gezin. Welke impact de geschiedenis van Leie heeft op hen allemaal. En dat de sleutel om hier iets aan te doen alleen Leie in handen heeft.

Met z’n vieren worstelen zij met het dagelijks leven. Iedereen probeert het Leie naar de zin te maken, maar zij ligt op bed, verzorgt zichzelf niet meer, zorgt niet meer voor het gezin. En elke dag begint alles weer opnieuw, verpakt in de dagelijkse bezigheden.

Op de een of andere manier moest ik bij het lezen van dit boek vaak aan de boeken van Joke van Leeuwen denken.  Net als zij, houdt Siegmann het klein, en wordt de dagelijkse werkelijkheid zo voelbaar. Heb ik mij als lezer dit gezin in laten trekken. Moest ik het boek soms even wegleggen omdat het mij teveel werd.  Juist de zaken die niet gezegd of geschreven worden raakten mij als lezer diep. Je leeft met alle vier vanaf het begin mee. De onmacht, het verlangen, de liefde, de onbereikbaarheid. Het grote en zwarte dat alsmaar als een donkere wolk boven dit gezin hangt. En net als alle romanfiguren hoopte en verlangde ik als toeschouwer, lezer, dat deze ramp zich onderweg ten goede zou keren.

Wat een roman zeg! Een adembenemend debuut

Wat een roman zeg. Zo knap verwoord hoe een trauma van één gezinslid, in dit geval het oorlogstrauma van Leie zo’n stempel kan drukken op het dagelijks leven van een gezin. Een adembenemende debuut.

Recensie van Mieke Koster

De kaalvreter

  • Schrijfster: Machteld Siegmann (Nederland)
  • Soort boek: psychologische roman, debuutroman
  • Uitgever: Ambo | Anthos
  • Verschenen: 3 september 2019
  • Omvang: 352 pagina’s
  • Uitgave: Paperback / Ebook
  • Waardering redactie: ∗∗∗∗∗ (uitmuntend)

Bijpassende Boeken en Informatie

Sigrid Nunez – De vriend Recensie ∗∗∗∗

Sigrid Nunez De vriend recensie en informatie over de inhoud van deze Amerikaanse roman. Op 5 september 2019 verschijnt bij Uitgeverij Atlas Contact de nieuwe roman De vriend van de Amerikaanse schrijfster Sigrid Nunez.

Sigrid Nunez De vriend Recensie

Cambodjaanse vrouwen, die blind zijn geworden door getuige te zijn van alle wreedheden door de Rode Khmer gepleegd. Allen vluchteling, vier jaar achtereen huilen had hen hun gezichtsvermogen ontnomen. Zo begint deze roman van Sigrid Nunez. Dit vertelde de beste vriend van de schrijfster (een van de hoofdpersonen in deze roman) tijdens hun laatste gesprek, want de vriend, ook schrijver pleegt zelfmoord. Zij is verbijsterd. Geen aanwijzingen, geen briefje.

Zij leerde hem kennen tijdens zijn colleges, hartenbreker als hij was, was ook zij gevallen voor zijn charme, innemendheid, zoals veel van zijn studentes. In die tijd stak er nog geen probleem in avances tussen docenten en studentes. Hij en zij voeren daar pittige gesprekken over.

Maar ook over, wat is literatuur? En hoe de intensiteit van zijn liefdesleven onmisbaar was voor zijn werk.  Met drie vrouwen achtereen getrouwd en intussen een actief liefdesleven met jonge cursisten. Zij was bekend bij zijn vrouwen. En nu is hij dood. Echtgenote drie komt haar vragen of zij voor zijn hond wil zorgen. Een Deense dog, zo groot en zwaar als een mens. Hij heeft haar genoemd als het ging over het lot van de hond na zijn dood. Zij woont piepklein in een flatje in New York, huisdieren ten strengste verboden.

Sigrid Nunez De vriend Recensie001Boek-Bestellen

Ja, zij neemt Apollo in huis. De hond is de enige “persoon” in deze roman die een naam heeft. Intussen mijmerend, rouwend, hallucinerend over de dood, de dode vriend, veel grote schrijvers en films citerend over de liefde en de dood. Zoals, Brieven aan een jonge dichter van Rilke. Zij leest voor aan Apollo en merkt dat hij daar rustig van wordt.” Hoed je voor ironie, negeer kritiek, kijk naar wat eenvoudig is, bestudeer de kleine, nederige dingen van de wereld, doe wat moeilijk is, juist omdat het moeilijk is, ga niet op zoek naar antwoorden maar omarm de vragen, ren niet weg voor verdriet of somberheid, want misschien zijn dat precies de omstandigheden die vereist zijn voor jouw werk. Heb de eenzaamheid lief, heb boven alles de eenzaamheid lief” Zij kent Rilkes raadgevingen uit haar hoofd. Over de liefde zegt Rilke; dit zijn twee eenzaamheden die elkaar beschermen, begrenzen en begroeten. Later vraagt zij zich af of Apollo en zij dat niet zijn.

Al mijmerend over literatuur, schrijvers, het vak dat zij doceert merkt zij dat er veel verandert is. Haar leerlingen opdrachten geven over hun eerste seksuele ervaringen bijvoorbeeld kan niet meer. De leerlingen raken uit hun doen. Voor je het weet lig je eruit als docent. De preutsheid slaat toe. Hij, de dode, wilde ook geen les meer geven. Te veel op eieren lopen, geen zieltogende, maatschappijkritische verhalen meer, teveel oppervlakkigheid, te weinig inhoudelijk met betrekking tot de Grote Schrijvers.  Te veel //Me-Too? Leidde dit tot zijn dood?

Prachtige roman over het verscheurende verdriet dat rouwen nu eenmaal is

Het leven van de vrouw gaat door. Zij leest alles wat los en vast zit over zelfmoord, gaat naar haar werk, mag intussen toch in de flat blijven met Apollo. Gelukkig maar, want die twee hebben een mooie relatie samen en is zij nooit zijn teefje geworden.

Nunez schreef een prachtige roman over het verscheurende verdriet dat rouwen nu eenmaal is. De ik-figuur in deze roman zoekt in alle hoeken en gaten naar houvast voor haar innerlijke zielenroerselen en al schrijvend ontstaat een een ode aan de dood, aan de rouw, aan verbondenheid en vriendschap, en aan de literatuur. Ik heb er ernstig van genoten. De vriend is gewaardeerd met ∗∗∗∗ (uitstekend).

Recensie van Mieke Koster

De vriend

  • Schrijfster: Sigrid Nunez (Verenigde Staten)
  • Soort boek: Amerikaanse roman, psychologische roman
  • Origineel: The Friend (2018)
  • Nederlandse vertaling: Maaike Bijnsdorp, Lucie Schaap
  • Uitgever: Atlas Contact
  • Verschijnt: 5 september 2019
  • Omvang: 232 pagina’s
  • Uitgave: Gebonden Boek / Ebook
  • Winnaar National Book Award
  • Waardering boek: ∗∗∗∗ (uitstekend)

Bijpassende Boeken en Informatie

Hans Luijten – Alles voor Vincent

Hans Luijten Alles voor Vincent recensie en informatie over de biografie van de schoonzus van Vincent van Gogh, Jo van Gogh-Bonger (1862-1925). Op 17 september 2019 verschijnt bij Uitgeverij Prometheus verscheen de biografie van Jo van Gogh-Bonger, geschreven door Hans Luijten.

Hans Luijten Alles voor Vincent Recensie

Het leven van Jo van Gogh-Bonger, de echtgenote van Theo van Gogh, de broer van de grote Vincent is boeiend, interessant en onderbelicht. Door deze biografie, geschreven door Hans Luijten, onderzoeker bij het Van Gogh Museum komt hierin verandering. Luijten je mee door het leven van Jo van Gogh-Bonger en met name haar rol om na de dood van Vincent zijn, voor in die tijd extreme kunst, onder de aandacht van het publiek te brengen.

Jo Bonger, een Amsterdams meisje, geboren 4 oktober 1862, in een goed gesitueerd burgergezin. Vader boerde goed. Financieel ging het gezin er stapje bij stapje op vooruit. Een liberaal gezin waar zowel de jongens als de meisjes gedegen onderwijs volgden en waar muziek een vanzelfsprekend onderdeel was van de opvoeding. “ In het dagelijks leven vond het gezin aansluiting bij de burgerij. Daaruit vloeiden bepaalde interesses en een zeker ingetogen gedrag voort” blz.30. Jo was slim, doorliep de HBS en haalde de M.O.akte Engels. Het was en hecht gezin, de volwassen leden zwierven uit over Europa. Jo had een speciale band met haar broer Andries, die in Parijs werkte, kunsthandelaar was en contact had met Theo van Gogh.

Luijten je mee door het leven van Jo van Gogh-Bonger en haar rol bij de erkenning voor Vincent van Gogh

Ondanks haar zeer brede opvoeding en ontwikkeling wist Jo niets van moderne kunst. Dus toen zij zich bij Theo voegde vanwege hun huwelijk voelde zij zich vaak erg ongemakkelijk en geïntimideerd door de kunstenaars die regelmatig bij Theo over de vloer kwamen. Natuurlijk wist zij dat zij Vincent erbij kreeg toe zij trouwde met Theo. Die twee hadden immers een bijna symbiotische relatie. Zoals algemeen bekend stierf Vincent toen Theo en Jo twee jaar getrouwd waren, een half jaar later stierf ook Theo. Jo bleef achter in Parijs met kleine Vincent, nog een jaar oud en een huis vol met alle kunst van Vincent die in die tijd vooral een onbegrepen kunstenaar. Wat bedoelt die man met het gebruik van extreme kleuren, het weergeven van het leven op het platte land, de gewone nietszeggende arbeiders. Kunst was iets voor de gegoede burgerij, die zich absoluut niet inliet met het gepeupel, niets begreep van schilderijen en schetsen gebaseerd op de dagelijkse emoties en ontberingen van het gewone volk en van de kunstenaar. Veel te gevaarlijk.

Dus aan Jo de schone taak om de missie van Theo voort te zetten en het werk van Vincent zoveel mogelijk bekend te maken. Bij de kunstkenners, kunsthandelaren, een vanouds her mannenbolwerk. Hoe doe je dat? Net weduwe, net moeder, in je eentje in Parijs. Gelukkig had zij in Nederland een behoorlijk uitgebreid netwerk wat door de jaren heen door Jo goed onderhouden was. En op aandringen van een goede vriendin Anna Veth-Dirks verhuist zij naar Bussum. Daar landde zij in een warm bed van schrijvers, kunstkenners, en zij was weer dicht bij haar familie. Villa Helma werd een pension vol met kunst en dus een pleisterplaats voor veel gelijkgestemden. Vanuit hier begon haar tomeloze en nooit aflatende netwerken Vincents werk beetje bij beetje gewaardeerd te krijgen in de behoudende kunstwereld.

Hans Luijten Alles voor Vincent Recensie001Boek-Bestellen

Op de een of andere manier wist Jo bij wie zij moest zijn, welke wegen zij moest bewandelen, wie zij nodig had, en wat ging werken en wat niet. Door de jaren heen zie je Jo sterker worden, zich niets aantrekken van het mannenbolwerk, dat natuurlijk een graantje wil meepikken van de langzaam roeiende faam van Vincent, dat vrouwtje heeft immers hun steun nodig. Maar Jo laat zich de les niet lezen, en vooral door het lezen en analyseren van de briefwisseling van de twee broers begint Jo de deskundige bij uitstek te worden m.b.t. Vincents kunst e zijn stijgende marktwaarde. Het wordt Jo duidelijk dat het publiceren van de briefwisseling onontbeerlijk is om ook  de rest van de wereld meer (be)grip te laten krijgen op de kunst van Vincent. Hans Luijten beschrijft dit proces minutieus en beeldend.

Intussen is Jo ook moeder van de kleine Vincent. Heeft zij uitgesproken ideeën hoe dat moet, opvoeden. Moet een kind in vrijheid alle de mogelijkheden krijgen de wereld om zich heen te ontdekken, zodat de ontwikkeling van een kind, zich zonder al te veel druk van de ouders gaat passen bij de mogelijkheden, interesses en kwaliteiten. Verder zet Jo zich in voor de sociaaldemocratie. Wil zij de arbeidsomstandigheden van vrouwen verbeteren en is zij actief in verwerven van het vrouwenkiesrecht.

Een vrouw waar rekening moest worden gehouden en die de touwtjes stevig in handen had

In Alles voor Vincent schets Luijten vooral het beeld van de zakenvrouw Jo Bonger-Van Gogh. Hoe zij zichzelf wegcijferde de missie waarvoor haar man Theo op aarde was, voort te zetten. Met veel verve, en toenemende kennis van de moderne en vooral Vincent van Goghs kunst wordt zij een zelfverzekerde kunstminnende en kunstkennende onderhandelaar over hoe, wanneer en waar Vincents kunst aan de man wordt gebracht. Iemand waar rekening moest worden gehouden. Iemand die de touwtjes stevig in handen had. In die tijd natuurlijk absoluut niet vanzelfsprekend voor een vrouw. Wat een sterk wijf.

Helaas laat Luijtens de lezer ook wat verweesd achter. Wat betreft het innerlijk en emotionele leven van Jo Bonger. Zij die zoveel meemaakte, tot twee maal toe haar man verloor, in haar eentje haar kind groot moest trekken, zich een plek moest verwerven in een vanouds mannenbolwerk, de onbegrepen kunst van haar zwager aan de man moest brengen,in een tijd dat het niet gewoon was dat een vrouw zich zo’n positie toedichtte, hoe was dat allemaal voor haar? Dat heb ik wel een beetje gemist. Wellicht komt staat er binnenkort een vrouwelijke biografe op om deze kant van Jo te beschrijven. Alles voor Vincent is gewaardeerd met ∗∗∗∗ (uitstekend).

Recensie van Mieke Koster

Alles voor Vincent

Het leven van Jo van Gogh-Borger

  • Schrijver: Hans Luijten (Nederland)
  • Soort boek: biografie
  • Uitgever: Prometheus
  • Verschenen: 17 september 2019
  • Omvang: 600 pagina’s
  • Uitgave: Gebonden Boek
  • Waardering redactie: ∗∗∗∗ (uitstekend)

Bijpassende Boeken en Informatie

Jhumpa Lahiri – Waar ik nu ben ∗∗∗∗∗

Jhumpa Lahiri Waar ik nu ben recensie en informatie nieuwe roman. In augustus 2019 verschijnt bij Uitgeverij Atlas Contact de Nederlandse vertaling van de roman Dove mi trovo van Jhumpa Lahiri.

Jhumpa Lahiri Waar ik nu ben Recensie en Informatie

Lahiri schetst in kleine dagelijkse portretten het leven van een alleenstaande vrouw van in de veertig, ergens in Italië. Portretjes geschetst op basis de dagelijkse rituelen van deze, niet bij naam genoemde hoofdpersoon uit deze roman. Beetje bij beetje leer je haar kennen, deze docente aan de universiteit in de niet genoemde stad waar zij werkt en woont. De lezer leert haar kennen, de schrijfster kent haar door en door, de vrouw, de hoofdpersoon, is eerder een toeschouwer in haar eigen leven dan dat zij eraan meedoet.

Waar is dat voor nodig? Wat heeft het leven haar gebracht dat het niet mogelijk lijkt aanwezig te zijn in haar eigen leven? Het niet veel voorstellende huwelijk van haar ouders? Het onveilige nest?

Fascinerende portretten van het dagelijks leven van een veertigjarige vrouw

Bij de therapeut vertelt ze over dit gezin ”De tirades van mijn moeder, schrikbarende momenten waaraan mijn moeder zelf niet de minste herinnering heeft. Hoe en hoe vaak zij mij neersabelde, de vroeggestorven vader, die ik kwijtraakte toen ik bijna vijftien was,” Bij elke sessie moest zij iets positiefs vertellen. Helaas bood haar kindertijd weinig inspiratie.

Het leven van deze vrouw is absoluut niet leeg, haar sociale netwerk niet echt beperkt. Zo gaat het over een vriendin waarvoor zij soms de therapeute kan zijn, over een etentje met vrienden, de verplichte bezoekjes aan haar moeder, de dochter van een bevriend stel, het bezoek van een uit een ver vervlogen tijd. Maar het lijken vooral de ingesleten gewoontes van het dagelijks leven, de rituelen, die garanties blijven geven het “echte, diepe leven” op afstand te houden. De gang naar de kantoorboekhandel waar elk jaar weer dezelfde agenda wordt gekocht. Twee maal per week naar het zwembad om dezelfde baantjes te trekken. Het regelmatige bezoek aan het uitgestorven museum bij haar in de buurt. En altijd maar die observaties. De mensen op straat, bij het stoplicht, in het zwembad, in de wachtkamer bij de huisarts, haar fantasieën daarbij.

Jhumpa Lahiri Waar ik nu ben Recensie

Natuurlijk is er de liefde, de man van een vriendin, die eigenlijk best haar man had kunnen zijn? Zij kijkt uit naar de spontane ontmoetingen met hem in de supermarkt. En soms op afspraak een kopje koffie. Kiest zij bewust voor het leven zonder vast partner?

Dan het besluit een poos weg te gaan. Een studiebeurs gewonnen voor een land waar zij nog nooit is geweest. Dan verandert er iets, “ Vandaag sta ik niet op bij het ontwaken, ik ga niet naar de badkamer om op de weegschaal te gaan staan en ook niet naar de keuken om een glas lauw water te drinken. Vandaag begroet de stad mij niet, ze steunt mij niet, misschien weet ze dat ik er binnenkort vandoor ga”. Blijkbaar is er iets wat haar nu drijft naast haar vertrouwde leven te gaan staan. Maar voordat zij kan vertrekken moet haar huis spic-en-span worden gereinigd, zodat haar huurders geen onvertogen spoor van haar zullen waarnemen. Nu zij op het punt van vertrekken staat wil zij dat er geen enkel deeltje van haar achterblijft.

Hoe diep een mens durft te gaan om zich aan het eigen leven te spiegelen?

Bij het lezen van deze roman van Jhhumpa Lahiri raakte ik in verwarring, over dichtbij en veraf, over verbinden en net niet kunnen of willen verbinden, over hoe diep een mens durft te gaan om zich aan het eigen leven te spiegelen. Een boekje voor naast je bed, en dan na het lezen van één miniatuurtje, het bestuderen van één portretje, al mijmerend al dan niet de slaap te vatten. Waar ik nu ben is gewaardeerd met de maximale ∗∗∗∗∗ (uitmuntend).

Recensie van Mieke Koster

Waar ik nu ben

  • Schrijfster: Jhumpa Lahiri (Verenigde Staten)
  • Soort boek: psychologische roman
  • Origineel: Dove mi trovo (2018)
  • Nederlandse vertaling: Manon Smits
  • Uitgever: Atlas Contact
  • Verschijnt: augustus 2019
  • Omvang: 160 pagina’s
  • Uitgave: Paperback / Ebook

Flaptekst van de roman Waar ik nu ben

Een niet bij naam genoemde vrouw loopt door een niet bij naam genoemde Italiaanse stad terwijl ze haar zelfgekozen eenzaamheid overpeinst. Ze voert haar dagelijkse bezigheden uit, en ondertussen observeert ze haar omgeving met behendigheid en elegantie. Ze ontmoet oude bekenden en ex-minnaars. Af en toe komt ze een vriend tegen op straat, de man van haar vriendin, en dan denkt ze bitterzoet, maar berustend, aan wat had kunnen zijn.

Waar ik nu ben volgt deze soevereine vrouw door de seizoenen.
Elk seizoen geeft ze meer prijs van wie ze is, waar ze vandaan is gekomen, waar ze echt naar verlangt. Ondertussen denkt ze na over wat je nou echt over iemand kunt weten – zelfs over jezelf. Deze scherpzinnige en levendige roman is een eerbetoon aan de kleine wonderen van het dagelijks leven. Een verhandeling over wat het leven van een eigentijdse, vrijgevochten vrouw inhoudt, geschreven door een van de meest unieke stemmen in de hedendaagse literatuur.

Bijpassende Boeken en Informatie